|
ÇOCUKLARDA GUATR VE TİROİD HASTALIKLARI
ÇOCUKLARDA GUATR
Eğer sizde tiroid hastalığı veya guatr varsa Tiroid
hastalıklarının çoğu ailesel olduğundan çocuklarınızı ve akrabalarınızı
ve ailenizi bilgilendirin ve onların da tiroid tetkikleri yaptırmaları
gerektiğini belirtiniz.
Tiroid hormonlarının büyüme ve boy üzerine etkisi:
Çocukların büyümesi için tiroid hormonlarının yeteri
kadar kanda olması gerekir. Tiroid hormonu az salgılanan çocuklarda
büyümede gerilik, boy kısalığı veya cücelik oluşur.
Beyin gelişimi ve anne karnındaki bebeğin büyümesi tiroid hormonlarına bağlıdır:
Anne karnındaki bebeğin beyin gelişimi anneden göbek
kordonuyla gelen tiroid hormonlarına bağlıdır. Eğer annede tiroid
yetmezliği varsa az hormon gelir ve bebeğin beyin gelişimi iyi olmaz ve
zeka geriliği ortaya çıkar. Bu nedenle gebeliğin ilk aylarında tiroid
hormon tetkiki yapılarak tiroid hormon azlığı olup olmadığı
araştırılmalıdır. Beyin dışındaki diğer organların gelişimi için de
tiroid hormonlarının yeteri kadar vücutta bulunması gerekir.
Down ve Turner sendromu bulunan Çocuklarda Guatr
Down ve Turner sendromu çocuklarda doğumla birlikte
ortaya çıkan genetik hastalıklardır. Bu hastalığı olanlarda tiroid
hormon bozukluğu sık görüldüğünden tiroid hormon tetkikleri yapmak
faydalıdır.
ÇOCUKLAR İYOTLU TUZ YEMELİDİR
Vücudumuzda boynumuzun ön tarafında bulunan tiroid
bezinin yeterli hormon salgılayabilmesi için günlük en az 150 mikrogram
iyodun gıdalar ve suyla alınması gerekir. Eğer yeteri kadar iyot
alınmazsa guatr hastalığı oluşur. Guatr hastalığını önlemek için
önceden bilinen bir tiroid hastalığı olmayan çocuklar, erişkinler ve
gebe kadınlar iyotlu tuz yemelidir. Tiroid hastalığı şüpheniz varsa
bunun için bir endokrinoloji-metabolizma uzmanına başvurunuz ve ona
göre hangi tuzu kullanacağınıza karar verilmelidir. Çocuğun annesinden
emdiği sütte bulunan iyot onun beyin gelişimi için çok önemlidir.
Yeterli iyot anne sütüyle alınmazsa beyin gelişimi iyi olmamaktadır. Bu
nedenle emziren annelerin iyotlu tuz yemeleri veya iyot alımını yeteri
kadar yapmaları gerekir. Bu amaçla içerisinde iyot bulunan vitamin
ilaçlarından alınabilir. Eğer anne sigara içerse sütle bebeğe iyot
geçişi azalmaktadır. Bu nedenle emzirirken sigara içmek sizin kadar
çocuğunuz için de zararlıdır. Eğer sigara içiliyorsa iyodun fazla
alınması gerekir.
İdrar iyot atılımına göre iyot yetmezliğinin dereceleri:
Okul çağındaki çocuklarda idrardaki iyot atılımına göre iyot yetmezliği şu şekilde sınıflandırılır:
a)İdrar iyodu <20 mg/dl ise şiddetli iyot yetmezliği,
b)İdrar iyodu 20-49 arası orta derecede iyot yetmezliği,
c) İdrar iyodu 50-99 arası hafif iyot yetmezliği,
d)İdrar iyodu 100-199 arası ise normal,
e) İdrarda iyot >200 ‘den fazlaysa aşırı iyot alımı vardır, denir.
GUATR
Çocukluk ve ergenlik döneminde guatrda nodül pek
bulunmaz. Ancak tedavi edilmez ve iyot eksikliği devam ederse ileri
yaşlarda guatr hem büyür hem de içinde nodüller oluşur. Bu nodüller
ileride aşırı hormon salgılama özelliği kazanarak hipertiroidi
dediğimiz kanda tiroid hormonlarının aşırı çalışmasına neden
olabilirler.
Ergenlik çağındaki çocuklarda bazen guatr oluşur ve buna adölesan veya ergenlik guatrı
denir. Ergenlik döneminde artan hormon ihtiyacını karşılamak için
tiroid bezi biraz büyür ve guatr oluşur. Daha sonra bu guatr çoğu
çocukta veya gençte kaybolur.
Çocuklarda Graves Hastalığı:
Çocuklarda Graves hastalığı 10 yaşın altında nadir,
11-15 yaş arasında sık görülür. Bu hastalık çocuklarda ilaçlarla 3-4
yıl süre ile tedavi edilebilirler. Yaş 18-20’ye ulaşınca radyoaktif
iyot tedavisi verilebilir. Tiroidektomi (ameliyat) çocuklarda ve
ergenlik çağında nadiren yapılır. Ancak guatr çok büyükse ve ilaçlara
iyi yanıt alınamazsa ameliyat tercih edilebilir. Tiroid bezi fazla
çalışan kişilerde metabolizma fazla çalıştığı veya hızlı olduğu için
kalori ihtiyacı artar. Bu nedenle alınan kaloriyi artırmak gerekir.
Karbonhidratlı gıdaları (unlu,şekerli, nişastalı gıdaları) fazla
yemeden sağlıklı bir beslenmeye geçilir.
ÇOCUKLARDA HASHİMOTO HASTALIĞI
Çocuklarda Hashimoto hastalığı olursa büyüme gecikmesi, kemik yaşında gecikme ve yüksek kolesterol düzeyleri saptanır.
Bebeklerde Görülen Doğumsal Tiroid Yetmezliği:
Doğumsal tiroid yetmezliğinin dünyada en yaygın
nedeni iyot yetmezliğidir. Annenin yeteri kadar iyot almaması doğan
bebekte tiroid bezi yetmezliğine neden olur. Bebeğin tiroid bezinin
hormon yapması için anne karnındayken anneden göbek kordonuyla yeteri
kadar iyot alması gerekir. Annede iyot az olunca bebeğe de az iyot
geçtiğinden bebek yeteri kadar tiroid hormonu yapamaz.
Doğumsal tiroid yetmezliği Türkiye’de her 4000
doğumda 1 görülür. Kız bebeklerde erkek bebeklere göre 2 kat daha fazla
doğumsal tiroid yetmezliği görülmektedir. Doğumsal hipotiroidinin diğer
nedenleri % 85 hastada tiroid bezinde anormallikler olmasına (bezin
tamamen yokluğu veya bir kısmının yokluğu gibi) ya da % 15 hastada
hormon yapımındaki genetik bozukluklara bağlıdır.
Doğumsal tiroid yetmezliği olup olmadığını anlamak
için tüm bebeklerde doğum sonrası topuktan alınan kanda TSH hormonu
ölçümünü yapmak gerekir. TSH yüksek çıkarsa bir ay sonra tekrar hormon
kontrolü yapılır ve duruma göre tedaviye karar verilir.
Yeni Doğan Bebeklerde Tiroid Hormon Taraması Mutlaka Yapılmalıdır
Bebeklerde hipotiroidi doğumsal olarak ortaya
çıkabilir. Bu bebekler hemen tedavi edilmez ise zeka geriliği, boy
kısalığı, el ve yüzde şişlik, sağırlık, ve sinir sistemiyle ilgili
bozukluklar oluşur ve sonradan tedaviye başlansa bile bu hasarlar
düzelmez.
Türkiye’de yeni doğan her 4000 bebekten birisinde
hipotiroidi vardır. Doğumsal tiroid yetmezliği çoğunlukla tiroid bezi
yokluğu veya hormon yapım bozukluğu nedeniyle oluşur.
Bu bebeklerde solunum sıkıntısı, dilde büyüklük,
göbek fıtığı, morarma, sarılık, beslenmenin kötü olması, at kişnemesi
gibi ağlama ve kemik gelişim bozukluğu vardır.
Bebeklerde hipotiroidi taraması topuktan filtre
kağıdına kan damlatılarak yapılır. İlk ölçümde TSH hormonu 30 IU/L’den
yüksek çıkarsa çocuk bir ay sonra tekrar çağrılır ve serbest T4 ve TSH
hormon düzeylerine bakılır. T4 düşük ve TSH 30’dan yüksek bulunursa
hipotiroidi yani tiroid bezi yetmezliği tanısı konarak hemen tiroid
ilacı ile tedavisine başlanır. Bu çocukların tedavisi için Tıp
Fakültelerinde veya diğer hastanelerde bulunan Çocuk Endokrinolojisi bölümüne başvurmanız ve takiplerinin orada yapılması daha uygundur.
Çocuklarda tedavi edilmeyen tiroid yetmezliği
büyümeyi engeller, boy kısa kalır ve zeka gelişimi geri kalır. Bu
çocuklar erken yaşta ergenliğe girebilir.
Doğuştan tiroid yetmezliği olan çocuklarda aşağıdaki
dozlarda selenyum verilebilir:Ancak kan selenyum düzeyi mutlaka
ölçülmelidir.
0-3 yaş arasında günlük 20 mikrogram
3-6 yaş arası günlük 30 mikrogram
6 yaştan büyüklere günlük 60 mikrogram selenyum verilir.
ÇOCUKLARDA TİROİD NODULÜ
Çocuklarda nodül saptanması kanser riskini artırır. Bu nedenle mutlaka biyopsi yapılmalıdır.
ÇOCUKLARDA TİROİD KANSERİ
Bazen özellikle çocuklarda boyundaki lenf
bezlerindeki büyüme ilk bulgu olabilir. Çok nadiren bir kanser ağrılı
ve baskı şikayetleri dediğimiz ses kısıklığı, nefes darlığı veya yeme
zorluğu ile ortaya çıkar. Bazen hastalar ilk olarak vücudun diğer
tarafındaki lenf bezi büyüklüğü, kemik kırıkları veya çok nadiren
tiroid bezi fazla çalışması (hipertiroidizm) ile karşımıza çıkabilir.
Bununla beraber çoğu hastada hiçbir şikayet yoktur.
Papiller kanser her yaşta ve çocuklukta da görülebilir, ancak 30-40 yaşlarında sıklığı artar
KAYNAKLAR
1. Prof Dr Metin Özata, 99 Sayfada Tiroid Hastalıkları, İş bankası yayını, 2008
2. http://www.guatrcenter.com
3. http://www.guatrdr.com
4. http://www.hormonlar.org |
