|
KARACİĞER VE GUATR (TİROİD)
KARACİĞER VE GUATR (TİROİD)
Tiroid hastalıklarında karaciğer testlerinde
bozulmalar olmaktadır. Karcaiğer testleri olarak bilinen SGOT, SGP, GGT
ve alkalen fosfataz tetkiklerinde yükseklikler oluşabilir. Bu
yükseklikler bazen tedavide kullanılan ilaçların etkisiyle de olabilir.
KARACİĞER TESTLERİNİ YÜKSELTEN HİPERTİROİDİ (ZEHİRLİ GUATR, GRAVES)
Tiroid bezinin aşırı çalışmasına yani aşırı tiroid
hormonu üretmesine tıp dilinde hipertiroidi adı verilir. ‘’Hiper’’
Latince ‘’fazla’’ veya ‘’yüksek’’ manasına gelir. Hipertiroidi
hastalığına tıp dilinde ‘’tirotoksikoz ‘’ adı da verilir. Tiroid bezinin aşırı çalışmasına halk arasında ‘’zehirli guatr’’ veya ‘’iç guatr’’
isimleri de verilmektedir. Bu isimlendirmeler maalesef yanlıştır; ne
zehirlenme söz konusudur ne de bir iç guatr vardır. Elleriniz titriyor,
ağzınız kuruyor ve çok yemek yemenize rağmen kilo veriyorsanız yada
çabuk sinirleniyor ve çevrenize bağırıp çağırıyorsanız sizde tiroid
bezi fazla çalışıyor olabilir.
Karaciğer testleri denilen SGOT, SGPT ve GGT
tetkiklerinde artış olur ve tedaviyle bu artışlar düzelir, fakat bazı
hastalarda ilaç tedavisiyle karaciğer tetkikleri gittikçe yükselebilir,
o zaman radyoaktif iyot tedavisi yapılması gerekir.
Hipertiroidi hastalarında SGOT, SGPT, alkalen
fosfataz ve GGT gibi karaciğer enzimlerinde yükseklikler saptanır. Bu
enzim yükseklikleri aylar sürebilir. Bu nedenle karaciğer tetkikleri
belirli aralıklarla takip edilmelidir.
Tedavi sırasında ilaçlara bağlı olarak karaciğer
enzimlerinde hafif yükselmeler olabilir. Bu nedenle karaciğer testleri
dediğimiz SGOT (AST) ve SGPT (ALT), alkalen fosfataz ve GGT düzeyleri
sık aralarla takip edilmeli ve ilaç tedaviyle birlikte bu testler
gittikçe artıyorsa ilaç kesilerek radyoaktif iyot tedavisine geçmek
gerekir. Hipertiroidi hastalığının kendisi de SGOT, SGPT ve alkalen
fosfataz değerlerinde yükseklik yapar; ancak bu yükseklik ilaç
tedavisiyle birlikte zamanla azalır. İlaç tedavisiyle bu testlerde
azalma yerine artma oluyorsa o zaman kullanılan Propiltiourasil veya
metimazol ilacının karaciğerde yan etki yaptığı sonucuna varılarak
radyoaktif iyot tedavisi uygulamak gerekir. Propiltiourasil ilacı
kullanan hastaların % 30’unda tedaviye başladıktan sonraki 2 ay içinde
SGPT değerlerinde artış olabilmektedir. Bazı hastalarda propiltiourasil
yerine metimazol ilacına geçilince nadiren de olsa karaciğer
testlerinde düzelme olabilmektedir. Bu tür hastalarda antioxidan
vitamin ilaçlarının destek olarak alınması faydalı olabilir.
KARACİĞER TESTLERİNDE BOZUKLUK YAPAN HİPOTİROİDİ
Tiroid bezinin az çalışmasına ve bu nedenle tiroid
hormonlarını az üretmesine ve sonuçta kanımızda tiroid hormonlarının
(T3 ve T4) düşük olması durumuna tiroid yetmezliği veya tıp dilinde hipotiroidi
denir. Tiroid hormon yetersizliği sonucu vücudumuzun tüm metabolik
olaylarında yaygın yavaşlama vardır ve bu nedenle vücudun dengesi alt
üst olur. Vücuttaki bu bozuklukların yanı sıra ruhsal çöküntü,
unutkanlık, hareketlerde yavaşlama ve uykusuzluk görülür. Hamilelik
döneminde tedavi edilmeyen tiroid yetmezliği bebeklerde zeka geriliğine
neden olabilmektedir.
Hipotiroidizm, toplumda % 4.6 oranında bulunur.
Bunun çoğunluğunu başlangıç halindeki veya hafif derecedeki tiroid bezi
yetmezliği (sadece TSH yüksek fakat T3 ve T4 normal olması) oluşturur.
Tiroid yetmezliği tiroid fazla çalışmasından daha çok görülür ve
nodüllerden sonra en sık görülen tiroid hastalığıdır.
Karaciğer testleri denilen SGOT, SGPT ve alkalen
fosfataz tetkikleri tiroid yetmezliğinde kanda yükselir. Tedavi ile bu
testler zamanla normalleşir. Safra kesesi hareketleri de azalmıştır.
Hipotiroidi hastalığı kan testleriyle kolaylıkla
teşhis edilir. Test olarak T3, T4, TSH, anti-TPO antikoru ölçülür ve
tiroid ultrasonu yapılır. Kanda serbest T4 hormonu düşük ve TSH yüksek
ise hipotiroidi tanısı konur. Serum T3 düzeyleri değişkendir ve bazen
normal sınırda olabilir. Çok nadiren hipofiz bezi yetmezliğine bağlı
tiroid bezi yetmezliği olabilir, o zaman TSH hormonu düşük, T4 ve T3
hormonu da düşüktür. Tiroid bezi yetmezliği teşhis edilen hastalarda
tam kan sayımı, karaciğer testleri ve kolesterol, trigliserit ve LDK
kolesterol tetkikleri ile kalp grafisi (EKG) tetkiki yapılır. Kalp
hastalığı riskini anlamak için kanda homosistein ve hassas CRP
tetkiklerine bakılması faydalıdır. Kansızlık varsa kanda ferritin, B12
vitamini ve folat düzeylerine bakılarak demir eksikliği veya vitamin
eksikliği olup olmadığı araştırılır.
Aşikar yani belirgin (tam) tiroid yetmezliğinde TSH
hormonu kanda artar ve genellikle 10 IU/L’den daha yüksek çıkar;
kandaki T4 ve T3 hormonları da düşmüştür.
Levotiroksin İlacıyla yapılan Tedavi:
Hipotiroidide vücudumuzda tiroid hormonu az
olduğundan dışardan verilecek sentetik T4 hormonu ilaçları ile eksiklik
giderilmeye çalışılır. Kullandığınız bu ilaçların içinde levotiroksin
vardır ve vücudunuzda yapılan T4 hormonunun aynısıdır. Vücutta T4
hormonu eksik olduğundan bu ilaçlarla eksiklik giderilir. Tiroid
yetmezliğinin tedavisinde ilaç tedavisinden başka bir tedavi şekli
yoktur. Bazı hastaların sorduğu gibi ameliyat yapılmaz. Levotiroksin
ilacı günde bir defa aç karna alınmalıdır. Aç iken alınırsa emilimi
daha iyidir ve yaklaşık % 70’i emilir. İlaçları hep aynı zamanda almalı
ve unutmamalıdır. Eğer aç karna alınca midede yanma veya ağrı oluyorsa
ilacı tok karna alabilirsiniz. Tok karna alınınca ilaç emilimi
azalacağından daha fazla ilaç almak gerekebilir. Bu durumu doktorunuza
bildiriniz. Demir ilaçları, kalsiyum ilaçları, sukralfat isimli mide
ilacı, lifli-posalı gıdalar, lif veya posa kapsülleri, antiasitler ve
soya yağı aynı öğünde alınırsa tiroid ilacının emilimini bozar. Bu
nedenle mümkün olduğu kadar tiroid ilacının alındığı öğünde başka ilaç
alınmamalıdır.
İlaç kullanan hastalar hormon ölçümü için kan
verecekleri zaman ilacı yutmadan kan vermelidir. Kan verdikten sonra
ilaçlarını alabilirler. İlaç alındıktan 9 saat sonra da kan
verebilirler.
Hipotiroidi ömür boyu tedavi edilmesi gereken bir
hastalıktır. Geçici bir hastalık değildir. Herhangi bir antibiyotik
gibi ilaç kutusundaki ilaç bitince tedavinin kesildiği bir hastalık
değildir. İlacı keserseniz şikayetleriniz tekrar başlar. Bu nedenle
ilaçlarınızı kesmeyiniz.
KAYNAKLAR
1. http://www.guatrcenter.com
2. http://www.guatr.ws
3. http://www.tiroid.ws |
