Melatonin  hormonu beyinde bulunan pineal bez ismindeki bir bezden salgilanir. Pineal bez 100-150 mg agirligindadir. Pineal bez salgiladigi melatonin ile vucudun gece gunduz farkliliklarina uyum gostermesini saglar.
Melatonin hormonu pineal bezde triptofan aminoasidinin serotonine, onun da melatonine donusmesiyle olusur. Melatonin hipotalamusta bulunan suprakiazmatik nukleusun kontrolu altinda calisir.
Gozdeki retina bolumu isik durumunu beyine iletir ve buradaki suprakiazmatik nukleus isik durumuna gore pineal bezden melatonin hormonu salgilatir.
Melatonin karanlikta salgilanan bir hormondur. Yani melatonin gece salgilanir, gunduz ise salgilanmaz. Gece uzunlugu artinca melatonin salgisi da artar. Isik olunca melatonin salgisi azalir. 
Melatonin aksam  saat 21’den sonra  salgilanmaya baslar ve  gece saat 02.00-04.00 arasi en fazla salgilanir ve  sabah  saat 07.00’ de salgilanmasi  azalir. Melatonin bu nedenle gece uyku getirir sabah ise uyanmaya katkida bulunur.
Melatonin  hormonunun etkileri sunlardir.
1. Uykuyu getirir, uyku saglar,
2. Ergenligi baslatir
3. Ureme uzerinde etkilidir
4. Vucut isisini azaltir.
5. Antioksidan etkisi vardir.

Melatonin ritmi sabit oldugundan uyku bozukluklari, vardiya degisiklikleri, jet lag arastirmalarinda bilgi verir.
Uykusuzlukta melatonin salgisi bozulur. Eger melatonin gunduz salgilanirsa gunduz uyuklama, gece uyuyamama olusur. Bu kisiler atenolol adli ilaci alinca melatonin azalir ve uyku durumu duzelir.
Ergenlik olusuncaya kadar melatonin kanda artar ve ergenlik olusmasindan hemen once azalir ve ergenlik baslar. O yuzden melatonin ergenligin baslamasinda onemli rol oynamaktadir. Melatonin duzeyleri 35-40 yasina kadar sabit kaldiktan sonra yaslilikta azalir.
Melatonin cok dusuk dozlarda alinirsa dogurganligi arttirmaktadir.
Gunde 6.6 gr melatonin tedavisinin parkinson, depresyon ve sizofrenide faydasi olmamistir. Fazla  alininca  gunduz uyku ve karin agrisi olmustur.
Melatoninin 0.3-240 mg /gun dozunda  agizdan alininca   uyku getirmis ve  prolaktin hormonunu artirmistir.
Hayvanlarda yapilan calismalarda  antioksidan etkinligi gozlenmistir. Insanlarda antioksidan etkisiyle ilgili calisma veya bilgi yoktur.
2-5 mg gibi dusuk dozlarda aksama dogru alininca uyku getirir, prolaktin azalir ve vucut isisini azaltir.
Jet lag icin faydalidir. Melatonin  tablet ucustan bir gun once saat 15.00’de  0.5 mg alinir ve ucustan sonra  vardiginiz gun saat 18.00’de alinir.  Dogudan batiya gidiyorsaniz sabah uyandiginizda melatonin alin. Gozleri gormeyen (kor)  kisilerde uykusuzluk icin melatonin faydali olmaktadir.
Kanser uzerine yapilan  hayvan calismalarinda kanser hucrelerinde  etkili oldugu  gosterilmistir. Immun sistemi (bagisiklik sistemini) desteklemektedir.
Melatonin  hormonunun  vucudumuzda etki yerleri sunlardir:
1. Goz dibindeki retina,
2. Hipotalamustaki suprakiazmatik nukleus adi verilen bir cekirdek
3. Hipofiz bezi

STRES, UYKUSUZLUK VE DEPRESYON KİLO YAPAR VE ZAYIFLATMAZ

Stres Kilo Aldırır


Bazı psikolojik rahatsızlıkların da fazla kiloluluk yaptığı bilinmektedir. Stres ve depresyon fazla kiloluluğa ve aşırı atıştırmaya neden olur. Bu hastaların bir kısmında tıkanırcasına yeme krizleri ve gece atıştırmaları fazla görülür.

Psikososyal bazı olaylar da fazla kiloluluğa tetikler. Bu olaylar arasında erken yaşta anne ve babayı kaybetme, ailenin alkolik olması, kronik depresyon, evliliğin iyi gitmemesi, göç, emeklilik ve gece vardiyasında çalışma gibi nedenleri sayabiliriz.

Zayıflamayı takıntı haline getiren bazı kadınlar, uzun süre yemek yememe veya yemeyi kısma döneminden sonra, aşırı yeme dönemine girerler. Böylece daha fazla kilo alırlar. Bazıları ise üzüntülü ve sıkıntılı durumu gidermek için aşırı yemek yer ve sonunda kilo alırlar.

Psikiyatri İlaçlarının Bazısı Kilo yapar

Bazı hastalıkların tedavisinde kullanılan ilaçlar kilo aldırır. Bu ilaçlar kullanılırken beslenmeye dikkat etmeli ve hareket artırılmalıdır.

Psikiyatrik hastalıklar ve depresyon tedavisinde kullanılan ilaçların bazısı kilo aldırır.

Yeme Davranış Bozukluğuna Dikkat

Kilo almada yanlış yemek yeme alışkanlıklarının da önemli bir yeri vardır. Bunları şöyle sıralayabiliriz:

• Hızlı yemek yemek, büyük lokmalar halinde yemek, az çiğnemek ve çatalı-kaşığı elinden hiç bırakmamak
• Öğün atlamak, öğün aralarında devamlı atıştırmak
• Televizyon seyrederken, kitap veya gazete okurken yemek yemek
• Üzüntü ve sıkıntılı durumda aşırı yemek yemek
• Çok fazla yemek yemek
• Ziyaret ve davetlere sık katılmak, tatlı ve şeker ikramlarını reddetmemek
• Akşam yemeğinden sonra, yatıncaya kadar devamlı bir şeyler yemek
• Az su içmek
• Akşam eve gelince yemeğe kadar abur-cubur yemek

Gece Yeme Sendromu:

Gece yeme sendromu, bir günde yenen gıdaların en azından %25-50’sini akşam yemeği ile ertesi sabah arasında geçen sürede yenmesi durumudur. . Bu kişilerde sabah kahvaltı yapma isteği veya iştah yoktur. Diğer önemli bir özellik ise uykuya dalmakta zorluk çekmeleridir. Bu kişiler gece uykudan uyanır ve buzdolabına koşarak kontrolsüz bir şekilde aşırı yemek yerler. Gece yeme durumu sıklıkla stresli kişilerde görülür ve fazla kiloluluğa neden olur. Fazla kilolu kişilerin önemli bir kısmında gece yeme durumu vardır. Gece yeme sendromu olan kişilerde stres hormonu dediğimiz kortizol hormonu ve beyinden salgılanan CRH hormonunun salgılanmasında ve strese verdikleri cevapta anormallik vardır.

Gece yemelerinin altında uyku bozuklukları veya uykuda nefes durması gibi hastalıklar olabilir. Bu nedenle gece çok atıştıran ve uykudan uyanıp buzdolabına koşan kişilerde uyku bozuklukları ve uyku apnesi hastalığı olup olmadığı araştırılmalıdır.
Bu kişilerin çoğu gece yeterli uyku uyuyamadıkları için gündüzleri uyuklar vaziyette dolaşırlar. Sabahları ise sersemlemiş bir vaziyette uyanırlar ve çok öfkeli olurlar.
Bu kişilerde psikoterapi, kas gevşeme eğitimleri, egzersiz yapmak ve bazı ilaçların faydalı olduğu ortaya konmuştur.

Gece yemelerini azaltmak için şeker yükü fazla olan reçel, bal, şeker, beyaz ekmek, patates püresi, beyaz pirinç pilavı gibi gıdalar almamalı, egzersiz yapılmalı, gece saat 22.00’de yatmalı ve stres yaratan etkenlerden uzak durulmalıdır.

Tıkanırcasına Yemek Yeme:

Tıkanırcasına yemek yeme (Binge eating) bir psikiyatrik hastalıktır. Kontrol edilemeyen aşırı yemek yeme nöbetleri vardır. Fazla kiloluların %1.3-30.1’inde tıkanırcasına yemek yeme durumu vardır. İlginç olanı tıkanırcasına yeme sıklığı fazla kilolu olmanın derecesi artıkça artar. Bu kişilerde sıklıkla depresyon belirtileri vardır ve yeme nöbetleri çoğunlukla gece ortaya çıkar. Yeme nöbetlerinin iki özelliği vardır:

1. Belirli bir zaman içinde (örneğin 2 saat içinde) başka kişilere nazaran aynı şartlarda daha çok yemek yemek.
2. Bu nöbetler sırasında aşırı yemek yemeyi kontrol edememek.

Bu hastalar aşırı yeme durumundan sıkıntı duyarlar ve pişman olurlar. Tıkanırcasına yemek yeme hastalığının teşhisi için, kişinin haftada en az iki kez yeme nöbeti yaşaması ve bunu en az altı ay sürdürmesi gerekir. Çoğu kişi tedavi olmadan düzelebilirse de bu kişilerin çoğunda aşırı kilo alma gözlenir. Bu tür yeme nöbetleri olan kişiler bir psikolog veya psikiyatristen yardım almalıdırlar.

Hormonlar , PSIKOLOJI VE KILO

Hormonlar ve psikolojik rahatsızlıklar arasındaki ilişki özellikle kadınlarda daha belirgin olmaktadır. Kadınlarda psikolojik değişiklikler özellikle ergenliğe girişte, doğum sonrası ve menopoz döneminde ortaya çıkar. Doğum sonrası ve menopoz sonrası ruhsal sıkıntıların artmasında kanda östrojen hormonu azalmasının etkili olduğu, ergenlik döneminde ise östrojen hormonundaki artışın neden olduğu düşünülmektedir. Adetlerin başlangıcında da kızlarda görülen ruhsal değişiklikler yine hormonlarda görülen değişikliklere bağlıdır.


Hipotiroidi , ŞEKER DÜŞMESİ ve Kilo


Tiroid bezi yetmezliği (hipotiroidi) ve hipoglisemi (kan şekeri düşüklüğü) olan kişilerde Kilo ve depresyonun fazla olması tiroid hormonları ve kan şekerinin psikolojik değişikler yaptığının bir kanıtıdır. Bu nedenle depresyondaki hastalarda hormon ölçümleri yapılmasında fayda vardır.

Uykunun Önemi:

Uykusuzluk gıda alımını ve atıştırmaları artırır. Uykusuz kişiler daha fazla atıştırmalar yapar. Bu nedenle iyi uyumaya çalışın. Uykudan önce, hatta öğleden sonra kahve ve kola gibi kafeinli içecekler içmeyin. Uykusuzluk insanı sinirli, alıngan, ani reaksiyon veren bir hale sokar ve işine konsantre olmasını zorlaştırır.

KAYNAKLAR: