|
NODÜLER GUATR
Nodül Nedir?
Tiroid bezinin içinde normal tiroid dokusundan farklı bir yapıdaki
yumru şeklinde veya leblebi , nohut, bazen de nadiren ceviz veya
portakal büyüklüğünde olabilen anormal doku büyümelerine nodül adı
verilir. Nodüllerle birlikte çoğu zaman tiroid bezi de büyüdüğünden bu
hastalığa nodüler guatr adı da verilir.
Bir nodülün hasta ve doktor açısından önemi nodülde kanser olup
olmadığının öğrenilmesidir. İkinci önemli nokta ise nodülün aşırı
hormon salgılama özelliği olup olmadığının ortaya konmasıdır.
Toplumda Her iki Kişiden Birisinde Nodül vardır
Tiroid nodülleri toplumda çok sık görülen bir hastalıktır. Nodüllerin
bir kısmı elle fark edilir ve bunların oranı toplumda % 7 civarındadır.
İyot yetmezliği olan bölgelerde ise el ile fark edilebilen nodül
sıklığı o toplumun % 25’ni bulur. El ile fark edilemeyen küçük nodül
sıklığı ise daha fazladır ve ultrason ile tiroid bezleri
incelendiğinde veya tarama yapıldığında toplumdaki % 50-60 kişide
nodül saptanır. Bunun anlamı neredeyse her iki kişiden birisinde nodül
olmasıdır. Ancak kişilerin çoğu bundan habersizdir. İyot yetmezliği
olan bölgelerde nodüler guatr 2-3 kat daha fazla görülür.
Nodül Sıklığı yaşla Birlikte Artış Gösterir
Nodül sıklığı yaşla birlikte artar ve kadınlarda erkeklere göre 4 kat daha fazla bulunur.
Gebelikte tiroid nodülü çapında artma ve yeni nodül oluşumu sıklığında artış vardır.
Sıcak veya Soğuk Nodül Ne Demektir?
Bir nodülün sıcak veya soğuk olması sintigrafi tetkiki ile ortaya
konan bir durumdur. Tiroid sintigrafisi teknesyum 99 isimli bir
radyoizotop madde ile çekilir. Damardan verilen bu ilaç tiroid bezine
gider. Eğer nodül bu maddeyi tutmaz ise sintigrafi filminde nodül bir
boşluk olarak görülür. İlacı içine almayan bu nodüllere ‘’soğuk
nodül’’ adı verilir. Verilen ilacı tutan nodüller ise sintigrafide
siyah bir şekilde ortaya çıkar. Teknesyumu tutan bu nodüllere ise
‘’sıcak nodül’’ adı verilir. Eğer nodül diğer tiroid dokusuna benzer
şekilde ilaç tutarsa bu nodüle ‘’ılık nodül’’ adı verilir.
Soğuk nodüllerde kanser oranı sıcak nodüllere göre daha fazladır. Buna
rağmen sıcak nodüllerde de kanser olabilir. Bu nedenle bütün nodüllere
sıcak veya soğuk olsun mutlaka biyopsi yapılmalıdır. Biyopsi iki defa
yapıldığı halde iyi huylu çıkanlarda anormal gelişim olmadıkça tekrar
biyopsi yapmanın anlamı yoktur.
Kistik Nodül veya Solit Nodül Ne Demektir?
Nodüllerin bir kısmının içinde sıvı birikir ve bunlara kistik nodül
adı verilir. İçinde sıvı olmayan sert nodüllere ise solit veya sert
nodül adı verilir. Bir nodülün kistik veya solit olup olmadığı tiroid
ultrasonu ile anlaşılır.
Tek Nodül veya Çok Nodül Ne Demektir?
Tiroid bezinde bazen tek nodül, bazen birden fazla nodül olabilir.
Tiroid bezinde tek nodül de olsa çok nodül de olsa tiroid kanser oranı
% 5’dir.
Her Nodül Ameliyat Gerektirmez
Nodüler guatrı olan her hastanın ameliyat edilmesi şart değildir.
Ameliyat sonrası birkaç yıl içinde %20-30 hastada tekrar nodül
gelişmektedir. Bu nedenle ameliyat edilmesi gereken nodüller kanser
şüphesi olan nodüllerdir. Bir nodülde kanser olup olmadığı ancak nodüle
iğne batırılarak yapılan biyopsi ile anlaşılır. Biyopside kanser yoksa
özellikle küçük nodüller için (çapı 2,5 cm den küçük) ameliyat
gereksizdir. Ameliyat, ancak biyopside kanser çıkarsa veya kanser
yönünden şüphe varsa veya nodül çok büyükse (3cm ve üzeri) o zaman
düşünülür. İğne biyopsisinin devreye girmesiyle artık lüzumsuz yere
ameliyat olma dönemi kapanmıştır.
Bu nedenle bütün nodüllerde (sıcak veya soğuk olması fark etmez)
biyopsi yapılması gerekir. Nodül küçükse biyopsi ultrason altında
yapılır. İyi huylu çıkan bir nodülde böylece lüzumsuz yere yapılacak
ameliyattan kurtulunmuş olur. Nodül iyi huylu çıktığı halde gittikçe
büyüyorsa veya etrafındaki dokulara baskı belirtileri varsa bu
nodüllerde ameliyat gerekebilir.
Nodül saptanan hastaların ilk önce Endokrinoloji uzmanına
başvurmaları ve bu uzmanların önerisi doğrultusunda tedavilerini
yaptırmaları gerekir.
Nodüllerde Kanser Sıklığı Ne Kadardır?
Nodüllerin yaklaşık yarısı tiroid bezinde tek nodül olarak
bulunurken, geri kalan yarısı ise birden fazla nodül halinde vardır.
Yani bazı hastaların bezinde tek nodül varken bazen birden fazla nodül
bulunur. El ile yapılan muayenede tek nodül olan hastalarda tiroid
ultrasonu yapıldığında daha küçük ilave nodüller de saptanabilir.
Tiroid bezinde tek nodül de olsa çok nodül de olsa tüm nodüllerde % 5
oranında kanser olma riski vardır. Sıcak nodüller de kanser sıklığı az
( % 0.23) olmasına rağmen yine de kanser riski vardır. Soğuk
nodüllerde kanser riski daha fazladır ( % 5 kadar).
Hangi Tiroid Nodüllerinde Kanser Olasılığı Yüksektir?
Nodülü olan bir hastada gittikçe ilerleyen yemek yeme zorluğu, ses
kalınlaşması veya nefes almada zorluk kanser olma şüphesini artırır.
Ancak, kanser olmayan nodüller sinire baskı yaparak ses kalınlaşması
yapabilir.
Önceki yıllarda baş veya boyuna yönelik ışın tedavisi (radyoterapi)
alan nodüler guatrlı hastalarda ve ailesinde tiroid kanser hikayesi
olanlarda kansere eğilim artar.
Nodüler guatr kadınlarda erkeklere göre dört kat daha fazla görülür. Ancak tiroid kanseri erkeklerde daha çok görülür. .
Erkek olmak, 20 yaşından önce ve 60 yaşından sonra birden nodül
gelişmesi kanser için risk oluşturur. Erkeklerdeki nodüllerin % 8’inde
kanser saptanırken kadınlarda bu oran %4-5’tir.
Yavaş veya ani başlayan ağrı veya hassasiyet nodül veya kist içine
olan kanama nedeniyle olabilir veya ağrı tiroid bezi iltihabı
nedeniyle de gelişebilir ve bu durum habis olmayan bir olaya işaret
eder. Ancak bazen yayılmış kanserde de ağrı olabilir.
Nodüler guatrlı bir hastada boyundaki lenf bezlerinin şişmesi, nodülün
sert olması, hareket etmemesi ve hızlı bir şekilde büyümesi kanser
şüphesini artırır. Nodüllü hastalar Levotiroksin ilacı kullanırken
nodül gittikçe büyüyorsa kanser şüphesi artar. Bu nodüllerde tekrar
biyopsi yapmak gerekir. Çocuklarda nodül saptanması kanser riskini
artırır. Bu nedenle mutlaka biyopsi yapılmalıdır.
İyi huylu ve kötü huylu tiroid nodüllerinin bazı özellikleri
Tablo-6’da verilmiştir. Tablo-7‘de belirtilen özellikler bir nodülün
kanser yönünden taşıdığı riski gösterir. Bu bulgular mutlaka kanser
olduğunu veya olmadığını göstermez. Örneğin tiroid kanseri olan tiroid
nodülü de tiroid hormon ilacı (Levotiroksin) tedavisiyle küçülebilir.
Yine sıcak nodüllerde de soğuk nodül kadar olmasa da kanser olabilir.
Kanser ayırımı için en iyi test ince iğne biyopsisi yapmaktır. Biyopsi
yapmadan kesin olarak bir nodül için kanser var veya yoktur denemez.
Tablo-6: İyi huylu olduğu düşünülen nodüllerin özellikleri:
Ailede iyi huylu nodül veya guatr olması
Tiroid bezinde çapları 1 cm’den küçük olan birden fazla nodül bulunması
Nodülün aynı büyüklükte durması
Nodülün basit kist ve sıcak nodül olması
İlaç tedavisiyle (levotiroksin) nodülün küçülmesi
Ailede Graves veya Hashimoto hastalığı olması
Yumuşak, düz ve hareketli nodül
Kanda tiroid hormonlarının az veya çok olması
Ultrason ile rasgele saptanan çapı 1 cm’den küçük nodüller
Gebelikte ortaya çıkan nodül
Yumuşak nodüller
Nodülü olan hastada Hashimoto tipi tiroid iltihabı olması
Tablo-7 : Kanser Şüphesi Olan Nodüllerin özellikleri
Tek, sert ve yumuşak dokulara yapışmış (hareket etmeyen) nodül
Nodülün Hızlı büyümesi (özellikle ilaç tedavisi alırken)
Nefes darlığı ve ses kalınlaşması olması
Ses tellerinin felci ve ses kısıklığı
Çocukta nodül olması, erkekte nodül olması
20 yaştan önce veya 60 yaşından sonra nodül ortaya çıkması
Biyopsinin patolojik incelemesinde kanser şüphesi olması
Çapı 2 cm’den büyük sert nodül
Çapı 4 cm olan kist
Sintigrafide soğuk nodül olması
Önceden baş ve boyuna radyoterapi yapılması
Boyunda lenf bezi şişliğinin olması
Levotiroksin ilacı kullanılırken nodülün büyümesi
Ailede tiroid kanseri olması
Bütün Nodüllere İnce İğne Aspirasyon Biyopsisi (İİAB) Yapılması Gerekir
Tiroid iğne biyopsisi tiroid nodüllerinin tanı ve tedavisinde
kullanılan en etkili ve en hassas tetkiktir. Bir nodülde kanser olup
olmadığını anlamak için mutlaka iğne biyopsisi yapılması gerekir. Diğer
tetkiklerle kanser olup olmadığı anlaşılamaz.
Tiroid nodülünün değerlendirilmesine ilk olarak biyopsi ile
başlanmalıdır. Bu durum tek olsun çok olsun tüm nodüller için
geçerlidir. Bir bezde birden fazla nodül varsa tüm nodüllerden ayrı
ayrı biyopsi yapmak gerekir. Kuralımız erişilebilen tüm nodüllere
biyopsi yapılmasıdır. Biyopsi yapılmayan bir nodülde kanser olmadığını
hiçbir tetkik veya kişi garanti edemez. O nedenle palpasyonla (el ile)
erişilemeyen nodüllere de ultrason altında mutlaka biyopsi
yapılmalıdır.
İnce iğne aspirasyon biyopsisi sayesinde ameliyata verilen hasta
sayısında % 50 oranında azalma olmuştur. Biyopsinin tecrübeli bir
hekim tarafından yapılması ve yine deneyimli bir patolog tarafından
değerlendirilmesi gerekir.
Biyopsi ile alınan hücrelerin patolojik incelemesi sonucunda
genellikle hastaların % 4’ ünde kanser, % 10’unda kanser yönünden
şüpheli , % 17’sinde yetersiz örnek (Biyopside parça gelmemesi) ve %
70’i iyi huylu nodül olarak rapor edilir.
Görüldüğü gibi nodüllerde kanser oranı azdır. Bununla birlikte iğne
biyopsisinde bazen parça gelmez. Bu durumda biyopsiyi 2 veya 3 kez
daha tekrar etmek gerekir. Tekrarlanan biyopsiler ile sonuç alma
olanağı artar. Parça alınamayan nodüllerin bir kısmı kistik
nodüllerdir. Bunlarda sıvı olduğu için hücre az gelir. Parça alınamayan
nodüllerin bir kısmı ise küçük nodüllerdir.
Biyopsi ile papiller, medüller ve anaplastik kanser türleri patolog
tarafından kolayca tanınır. Ancak folliküler kanser türü biyopsi ile
teşhis edilemez. Patolog bu nedenle folliküler tümör olarak rapor
yazar. Kanser, kanser şüphesi veya folliküler nodül diye patoloji
raporu çıkanlarda ameliyat yapılır. İyi huylu çıkanlarda nodül çok
büyük değilse ameliyat genellikle yapılmaz.
Bir nodül yapılan ilk biyopside iyi huylu çıktığı halde gittikçe
büyürse ve özellikle Levotiroksin ilacı alırken büyürse mutlaka
tekrar biyopsi yapılır. Boyunda lenf bezleri şişmiş kişilerde de tekrar
biyopsi yapılır.
Tiroid İğne Biyopsisi Nasıl Yapılır ve Hasta Nasıl hazırlanır?
Hastaların biyopsi öncesi aspirin, Plavix veya romatizma ilaçları
kullanmamaları veya biyopsiden birkaç gün önce kesmeleri gerekir. Bu
ilaçlar kanamayı artırır. Ayrıca hemofili hastalığı gibi kan hastalığı
olanlar veya Coumadin gibi kanı sulandıran ilaç kullananlar veya
herhangi bir bitkisel ilaç alanlar bu ilaçlarını doktora söylemelidir.
Biyopsi yapılırken aç veya tok olmanın bir önemi yoktur. Biyopsi
yapılmadan önce randevu alınır ve randevu saatinde biyopsi yapılacak
yere gidilir.
Tiroid iğne biyopsisi ultrason ile veya ultrasonsuz olmak üzere iki
türlü yapılabilir. Büyük nodüllerde ultrasona gerek yoktur. Küçük
nodüllerde ultrason yardımıyla nodülün yeri daha iyi saptanır. Tiroid
biyopsisi genellikle hepinizin bildiği, kolunuzdan kan alınırken
kullanılan, normal plastik enjektörlerle yapılır. Ayrı bir alet
kullanılmadığı gibi ameliyat da yapılmaz.
Günlük pratikte bunun bir ameliyat olduğu korkusuyla biyopsiye
gelmeyen hastalar olduğu gibi aşırı stres yapan, çok heyecanlanan
hastalar olmaktadır. Biyopsi yapıldıktan sonra ise bu hastalar ‘Çok
kolaymış, boşuna korkmuşum ‘’ diyerek evine gitmektedirler.
Biyopsi yapılacak hasta önce muayene masasına yatırılır ve başını
biraz arkaya vermesi istenir. Böylece bez ve nodül daha iyi fark
edilir. Hastaya biyopsi sırasında yutkunmaması söylenir. Biyopsi
yapılacak nodülün yeri önce el ile iyice saptanır ve biyopsi yapılacak
cilt bölgesi alkollü pamuk ile temizlenir. Daha sonra enjektör iğnesi
batırılarak nodüle girilir ve enjektörün pistonu geri çekilerek
dokunun veya nodül hücrelerinin gelmesi sağlanır. Daha sonra iğne
çıkarılır. İğne çekilir çekilmez biyopsi yapılan yere kanamayı
durdurmak için bir pamukla 10-15 dakika basılır. Böylece kanama ve
şişme önlenir. Biyopsi yapılan alana daha sonra ufak bant
yapıştırılabilir. Eğer bu alanda daha sonra rahatsızlık hissi olursa
buz uygulaması yapılabilirse de buna % 99 hastada pek gerek olmaz.
Şırınga içindeki biyopsi parçaları daha sonra lam denilen ufak cam
parçalarına püskürtülür ve sonra yayılır. Bu camlar incelenmek üzere
patoloji laboratuvarına gönderilir. Biyopsi sırasında uyuşturma
yapmaya gerek yoktur. Zaten ağrı da pek olmaz ve buna da gerek yoktur.
Biyopsi sonrası yavaşça yataktan kalkarak oturmanız istenir. Beş dakika
kadar oturduktan sonra kalkarsınız ve işinize veya evinize
gidebilirsiniz. Biyopsi yapılırken iğne batırıldığı için çok hafif bir
ağrı olabilir. Bu ağrı kolunuzdan kan alınırken oluşan ağrının
aynısıdır. Bu nedenle korkmanıza hiç gerek yoktur. Biyopsi
yaptırmazsanız ve nodülde kanser varsa tedavide gecikme olacağı için
kanserin yayılmasına neden olacağınızı unutmayınız. Biyopsi ameliyat
olacak nodülü olan hastalarda da ameliyat öncesi mutlaka yapılmalıdır.
Ameliyat öncesi nodülün kanser olduğu anlaşılırsa ameliyat ona göre
yapılır.
Nodüler Guatrlı hastada Hangi Tetkikler yapılır?
Nodülü olan bir kişide T3, T4 ve TSH hormonları, anti-TPO ve
anti-Tiroglobulin antikorları, Kalsitonin hormonu ile tiroid ultrasonu
ve tiroid sintigrafisi tetkikleri yapılabilir. Medüller tiroid kanseri
denen bir kanser türünü erkenden yakalamak için kanda kalsitonin hormon
düzeyine de bakılabilir.
Tiroid Ultrasonu
Tiroid ultrasonu, ultrason aletinin prob denen ufak bir parçasını
boynunuza koyarak ses dalgası gönderilmesi ve bu ses dalgalarının
görüntüsünün bilgisayar ekranında görülmesi ile yapılan bir tetkiktir.
Ses dalgası olduğundan gebelerde de güvenle yapılabilir. Tiroid
ultrasonu nodülün kanser veya iyi huylu olup olmadığını kesin olarak
ayırt edemez. Ultrason ancak bir nodülün kistik olup olmadığını veya
sert olup olmadığını anlamaya yarar. Ultrason ile ele gelmeyen küçük
nodülleri saptama imkanı da vardır.
Bir nodülde tiroid ultrasonunda kanser şüphesi uyandıracak özellikler şunlardır:
1. Nodül kenarının düzensiz olması
2. Doppler ultrason ile nodülde kan akımının fazla olması
3. Nodülde küçük kalsiyum çöküntülerinin olması
İlk 3 özelliğin kanser için çok önemli olduğu yapılan çalışmalarda ispatlanmıştır.
Tiroid ultrasonu için belirtilecek diğer bir nokta ultrason yapan
hekimin nodülü tanımadaki tecrübesidir. Tiroid ultrasonunu bu konuda
deneyimli hekimler yapmalıdır. Günlük pratikte bazen karşımıza ilginç
ultrason raporları gelebilmektedir. Ultrasondaki nodül ile alâkası
olmayan ufak değişikliklerin nodül olarak rapor edilmesi hem hastayı
hem Endokrinoloji uzmanını sıkıntıya sokabilmekte ve başka bir
laboratuvarda tekrar ultrason yapılabilmektedir. Bu nedenle tiroid
ultrasonu yaptıracağınız laboratuvar hakkında doktorunuzun görüşünü
almanızda fayda vardır.
Tiroid Nodülü Ne Gibi Şikayetler Yapar?
Nodüllerin çoğu hiçbir belirti vermez ve şikayet yapmaz. Nodüller
sıklıkla hasta veya doktor tarafından rasgele fark edilir ve nadiren
yemede zorluk, nefes darlığı, ses kalınlaşması veya çatallaşma veya
boyunda ağrı yapar. Ancak çoğunun hiçbir belirtisi yoktur. Nadiren
nodül içine kanama olursa ağrı ve hassasiyete neden olur. Bu tür
kanamalar nodülün kendiliğinden yok olmasına neden olabildiği gibi
sıklıkla kist oluşumuna da neden olur. Bazen akciğer ve beyin
tomografileri sırasında veya boyundaki damarların ultrason ile
incelemesi sırasında da tesadüfen nodül olduğu fark edilir.
Nodül çapı 4-5cm ulaştığı halde hiçbir şikayeti olmayan çok hasta vardır.
İyi Huylu Tiroid Nodülü Nasıl Bir Gidişat Gösterir?
1- Çok yavaş büyüme eğilimi vardır
2- Üç yıl içinde iyi huylu nodüllerin yarısında % 30 hacim
artışı olabilir. Nodüller tiroid bezinin diğer kısımlarından daha fazla
büyür ve bu büyümenin yaş, cinsiyet, nodül çapı ve nodülün sıcak veya
soğuk olması ile ilişkisi yoktur.
3- Bir yıl içinde nodüllerin % 20’sinden azı büyür.
4- Nodüllerin % 20 sinde ise kendiliğinden küçülme olur.
Nodüller iyi huylu olsa da kötü huylu olsa da büyüyebildiğinden önemli
olan Levotiroksin ilacı alırken oluşan nodül büyümeleridir. Nodüller
genellikle başlangıç olarak iyi huylu veya kanser olarak ortaya
çıkarlar. İyi huylu nodülün kansere dönüşümü çok nadirdir. Bu nedenle
bazen hastaların sorduğu gibi ‘’ya iğne nodülün kanser olmayan
tarafına girmişse?’’ gibi bir soruya veya endişeye gerek yoktur.
İyi Huylu Nodül daha Sonra Kansere Dönüşür mü?
Yapılan biyopside iyi huylu çıkan bir nodülde kansere dönüşüm pek
olmaz. Nodüller başlangıçta iyi huylu veya kanser olarak oluşurlar.
Ancak ilaç tedavisine rağmen nodül hızla büyürse ve lenf bezlerinde
şişlik olursa kanserden şüphelenilir ve tekrar biyopsi yapılır.
Kistik Nodül Ne Demektir?
Soğuk nodüllerin % 10-20’si kistik nodüllerdir. Kistik nodül demek
içinde sıvı bulunan nodül demektir. Bu sıvı çikolata, saman sarısı veya
kanlı renkte olabilir. Bu rengin kistte kanser olması açısından bir
önemi yoktur. Kistik nodüllerin içindeki sıvı iğne ile boşaltılabilir
. İğneyle boşaltma sonrası % 50’ye yakın hastada kistik nodülün
çapında azalma olur ve tekrar sıvı birikmez. Ancak % 20-30 hastada
tekrar sıvı birikir. Tiroid hormon ilaçları tedavisi kistlerin
tedavisinde pek başarılı olmaz. Sadece içi sıvı ile dolu kistlerde pek
kanser görülmez. Yarısı kistik yarısı sert nodüllerde ise kanser riski
artar. Tekrar oluşan kistik nodüller genellikle çapı 4 cm’den büyük
nodüllerdir ve bunların ameliyatla alınması gerekir.
İyi Huylu, Soğuk ve Tek Nodüllerde Levotiroksin İlacı İle Tedavi
Tiroid nodülünün iyi huylu olduğu biyopsi ile anlaşıldıktan sonra,
eğer sıcak nodül değilse ve TSH hormonu çok düşük değilse ve tek nodül
ise sentetik T4 ilacı (levotiroksin) ile tedavi yapmaktayız. Bu ilaç
tedavisiyle çapı küçük olan nodüllerde, Hashimoto hastalığıyla birlikte
bulunan nodüllerde ve yeni oluşmuş nodüllerde iyi cevap alıyoruz. Bu
ilaç TSH hormonunun salgılanmasını azaltarak nodülün büyümesini önler
ve küçülmesini sağlar.
Ancak; sertleşmiş, çapı 2.5 cm’den büyük ve kistik nodüllerde bu
ilaçlarla yapılan tedaviye pek cevap alamıyoruz. Bu tür nodüllerde en
iyisi ameliyat yapmaktır.
İlaç Tedavisi Ne Kadar Sürer?
Nodül tedavisinde kullanılan ilaç bir yıl süre ile veya daha fazla
verilebilir. Buna durumunuza göre doktorunuz karar verir. Eğer nodülün
çapında bu süre sonunda küçülme olmazsa ilaç tedavisi kesilerek
ilaçsız olarak takip edilir. Eğer nodül çapı bu tedaviyle küçülmüşse ve
bu küçülme el ile yapılan muayenede veya ultrason ile de ortaya
konmuş ise ilaç dozu azaltılarak TSH’ yi 0.3-1.0 U/L arasında tutacak
şekilde ilaç kullanmaya devam edilir.
Eğer ilaç tedavisi sırasında nodül büyürse tekrar biyopsi yapılır ve hasta ameliyat edilir.
Kalp hastalığı yoksa ve ilaç yan etki oluşturmuyorsa bazı hastalarda
ilaçlar uzun süre verilebilir. Ancak yaşlılar da ilacın yan etkisi
fazla olacağından pek verilmez.
İlaç tedavisi TSH hormon düzeyi normalin altına düşmüş kişilere
verilmez. TSH hormonu normalin altına düşmüş kişilerde ilaç alınırsa
çarpıntı, terleme ve kilo kaybı oluşur.
Nodüler guatr tedavisinde kullandığımız Levotiroksin ilaçlarını
biz ufak dozda başlanıp (1/4 tablet) (25 mg/gün gibi), 4-5 günde bir ¼
tablet (25 mg) artırarak günlük 1-1.5 tablet dozuna kadar
çıkmaktayız.
Levotiroksin ilacının dozu 3-4 ayda bir serum T3 ve TSH düzeylerine
bakılarak ayarlanır. Tedavi sırasında T3 normal sınırlar içinde,TSH
ise 0.3-1.0 U/L arasında olmalıdır
İlaç tedavisi sırasında nodül büyürse hasta ameliyat edilmelidir.
Menopozdaki kadınlarda kemik erimesi riski olduğundan ilaç
kullanılacaksa TSH hormonunun normal değerin altına inmemesine
çalışılır. TSH hormonu normal sınırlarda olduğu müddetçe ilacın
kemiklerinize zararı olmaz.
Burada belirtilmesi gereken önemli bir konu nodüllerin çapının tedavi
ve gözlem süresince değerlendirilmesi sırasında farklı kişiler
tarafından muayenesi veya farklı kişilerce ultrason ile
değerlendirilmesinin yanlış sonuçlara götürebilmesi gerçeğidir. Bu
nedenle nodül aynı hekim tarafından tedavi süresince değerlendirilmeli
ve yine takip ultrasonlarının aynı laboratuvar tarafından yapılması
gerekir.
Levotiroksin İlacı Aç Karna Alınır
Kullandığınız Levotiroksin ilacı genellikle sabah aç karna yemekten
yarım saat önce alınır. Bu ilacı kullanırken aynı öğünde başka ilaç
kullanmamaya çalışınız. İlacınızı her gün aynı saatte kullanmanız da
önemlidir. İlacı aç karna alırken tok karna almaya başlarsanız bu
durumu doktorunuza bildiriniz. Bu durumda ilacın dozunu artırmak
gerekebilir. Bu ilaçları alırken demir ilacı, kalsiyum hapı, posa
kapsülleri ve soya ilacı veya soya proteinini aynı zamanda almayınız.
Bu ilaçlar Levotiroksin ilacının emilimini bozar. İlaç kullanmaya
başladıktan sonra çarpıntı, terleme, kilo kaybı gibi şikayetler
oluyorsa ilaç fazla geliyor demektir. Bu durumda hemen doktorunuza
başvurunuz.
İlaç Kullanan Hastalar Kontrollere Gitmelidir:
İlaç kullanan hastaların doktorun önerdiği tarihlerde kontrollere
giderek nodülün küçülüp küçülmediği, baskı belirtileri ortaya çıkıp
çıkmadığı ve hormonlarda değişiklik olup olmadığının araştırılırması
gerekir. Bu takip veya kontrollerde eğer nodülün büyüdüğü saptanırsa
tekrar biyopsi yapılır. TSH hormonunda çok düşme varsa ilaç dozu
azaltılır. Kontroller sırasında kan verecekseniz ilacınızı kan
verdikten sonra alınız.
Kontroller sırasında tiroid hormon tetkikleri ve tiroid ultrasonu
yapılarak nodülün büyüklüğündeki değişiklik daha iyi anlaşılır.
Gebelikte Tiroid Nodülü Nasıl Tedavi Edilir?
Tiroid nodülü olan gebe bir kadın gebe olmayan nodüler guatrlı bir
hasta gibi tedavi edilir. Ancak gebelikte tiroid sintigrafisi
çekilmez, sadece tiroid ultrasonu çekilir.
Tiroid nodülleri gebelikte de biyopsi ile incelenmelidir. Eğer biyopsi
sonucu kanser çıkarsa tiroid ameliyatı ya gebeliğin ikinci 3 ayında ya
da doğum sonrası yapılır. Kanserin türüne göre buna doktorunuz karar
verir. Bazı kanser türleri hariç genellikle doğum sonrası ameliyat
yapılır. Şekil 5’de tiroid nodülleri gösterilmiştir.
Şekil 4: Tiroid nodüllerinin bulunuş şekli
Sıcak Nodüller Nasıl Tedavi edilir:
Sıcak nodüllerde de mutlaka biyopsi yapılmalıdır. Bazı merkezlerde
sıcak nodüllerden biyopsi yapılmadığına şahit olmaktayız. Sıcak
nodüllerde kanser oranı az olsa bile olmayacak anlamına gelmez. Bu
nedenle daha önce de belirttiğimiz gibi nodül sıcak da olsa soğuk da
olsa mutlaka biyopsi yapılmalıdır.
Sıcak bir nodül 2.5-3 cm’den küçük ve tiroid hormonları normal ise
herhangi bir ilaç veya tedavi yapılmadan sadece belirli aralıklarla
takip edilir. Takipten maksat belirli aralıklarla tiroid hormonları ve
tiroid ultrasonu yapılmasıdır. Takip sırasında hormonlar yükselirse
radyoaktif iyot tedavisi yapılır veya ilaçlarla hormonlar normale
getirilip ameliyat edilir.
Sıcak nodüllerin % 20-30’unda, özellikle de çapı 2.5-3 cm’den büyük
olanlarda, ileride aşırı tiroid hormon salgılanması yani hipertiroidi
hastalığı gelişme ihtimali yüksektir. Bu nedenle çapı 2.5 cm’den büyük
sıcak nodüller aşırı hormon salgılamasa bile radyoaktif iyot
tedavisi veya ameliyat ile tedavi edilmelidir.
Sıcak nodüllerde tiroid hormon ilacı ( Levotiroksin) ile tedavi
yapılamaz. Bu hastalarda tiroid hormon ilacı alınırsa kandaki tiroid
hormonları artar ve nodül çok çalışmaya başlar.
Sıcak nodülü olan bir kişi yaşlı veya kalp hastalığı varsa
hormonları normal olsa bile radyoaktif iyot tedavisi yapılır. Çünkü
sıcak nodül herhangi bir anda aşırı tiroid hormonu salgılamaya
başlayarak kalp hastalığını kötüleştirebilir.
Yaşlı ve TSH hormonu kanlarında düşük olan yani başlangıç halinde
tiroid bezi fazla çalışması (hipertiroidi) olan hastalarda ise
Propiltiourasil veya Metimazol gibi ilaçlar verilir ve arkasından
radyoaktif iyot ile tedavi yapılır.
Tiroid Bezinde Birden Fazla Nodül Olması (Multinodüler Guatr)
Tiroid bezinde birden fazla nodül olmasına tıp dilinde multinodüler
guatr denir. ‘’Multi’’ kelimesi çok anlamına gelmektedir. Tiroid
bezinde birden fazla nodülün olduğu multinodüler guatr özellikle iyot
yetmezliği olan bölgelerde ve genellikle ileri yaştaki kişilerde
saptanır. Bu hastalarda da nodüllerin sıcak mı soğuk mu olduğunu
anlamak için tiroid sintigrafisi yapılabilir. Bazen nodüllerin hepsi
soğuk nodül olabildiği gibi biri sıcak diğerleri soğuk olabilir. T3, T4
ve TSH hormonları yapılarak hormonlar kontrol edilir.
Tiroid bezinde birden fazla nodülü olan kişilerde tiroid hormonları
normal ve nodüllerin çapı küçükse bu hastaların çoğunda herhangi bir
şikayet olmaz. Eskiden içerisinde nodül olmayan bir guatrda yıllar
geçtikçe yeni nodüller ortaya çıkar ve multinodüler guatr gelişebilir.
Tiroid bezinde tek nodülü olan hastalar gibi, bezde birden fazla
nodülü olan hastalarda da nodüllerden mutlaka iğne biyopsisi
yapılmalıdır. Nodülü çok olan bu hastalarda da kanser oranı tek
nodülde olduğu gibi % 5 civarındadır. Tiroid bezindeki tüm
nodüllerden biyopsi yapılmaya çalışılır. Biyopside kanser şüphesi
veya kanser çıkarsa hemen ameliyat yapılır. Biyopsi iyi huylu ise takip
edilebilir.
Bu hastaların bir kısmında tiroid hormonları normaldir. İyotlu tuz
yerlerse nodüller aşırı hormon salgılamaya başlayabilir; bu nedenle
iyotsuz tuz yemelidirler. Hormonları normal olan hastalar 4-6 ayda
bir tiroid hormonları ve tiroid ultrasonu yapılarak takip edilir.
Bezinde birden fazla nodülü olan kişilerin çoğunda Levotiroksin
ilacıyla yapılan tedavi kanda tiroid hormonlarının artmasına neden
olabildiği için pek tercih edilmese de, genç, küçük guatrı olan ve TSH
hormonu normal seviyede olan hastalarda bir süre Levotiroksin
ilacıyla tedavi yapılabilir. Nodüllerin çapı küçük (2.5 cm’den
küçük) ise genellikle ilaç vermeden 4-6 ay aralarla takip yapılır. Bu
takiplerde nodüller büyürse ameliyat edilir. Eğer hastanın TSH hormonu
düşük ise (0.1’den küçük) Levotiroksin ilacı verilmez, çünkü zararlı
olur. Bu nedenle ameliyat tercih edilen tedavi şeklidir.
Multinodüler guatrlı hastalarda TSH hormonu düşük seyrediyorsa, yani
bez fazla çalışıyorsa Propiltiourasil veya Metimazol gibi tiroid
hormon yapımını engelleyen ilaçlar verilir ve daha sonra ameliyat
yapılır.
Bazen bu hastalarda tiroid hormonları yüksek yani tiroid bezi aşırı
çalışıyor olabilir. O zaman Propiltiourasil veya Metimazol gibi
ilaçlarla hormonlar normale getirilir ve arkasından radyoaktif iyot
tedavisi veya ameliyat yapılır.
Hangi Nodüller Ameliyat Edilmelidir?
Tiroid iğne biyopsisi sayesinde ameliyata verilecek hasta sayısında büyük azalma olmuştur
Ameliyat edilmesi gereken nodüller şunlardır:
1. Yapılan biyopside kanser çıkan veya kanser yönünden şüpheli nodüller.
2. Biyopside folliküler tümör olduğu saptanan nodüller.
3. Biyopside Hurthle hücreli tümör olduğu saptanan nodüller
4. Levotiroksin ilacı kullandığı halde büyümeye devam eden
nodüller ile bu ilaçlar kullanırken yeniden ortaya çıkan nodüller.
5. 4 cm’den büyük kistik nodüller.
6. İğneyle içindeki sıvı boşaltılmasına rağmen tekrar içine sıvı biriken kistik nodüller.
7. Yemek borusu veya soluk borusuna baskı yapan büyük nodüler guatrda
8. Graves hastalığı ile birlikte nodül varsa
9. Sıcak nodüllerden çapı 2.5 cm’den büyük olanlar
10. Çapı 3 cm’den büyük olan iyi huylu sert nodüller
11. Nodülün göğüs kafesi içine girmesi durumunda (Dalan guatr)
|
|
| |
|
|
| | |
|
| |
| |
|
NODUL