Prof Dr Metin Özata
Tiroid, Diyabet, Endokrin ve Zayiflama
Ana Sayfa      NODUL      Nodul-Noduler Guatr, Tiroid Kanseri

    


TIROID NODULLERI  VEYA NODULER GUATR


Prof. Dr. Metin OZATA
Endokrinoloji ve Tiroid  Uzmani
Ahmet Mithat Efendi Caddesi No: 12/3
Kalamis-istanbul
Tel: 0 216 3486519

TIROID NODULLERI
Tiroid nodulleri tiroid bezi icinde olusan ve bezin normal dokusuna benzemeyen leblebi veya ceviz buyuklugunde olabilen anormal dokulardir.
 Noduller icin en onemli endise konusu % 5’inde tiroid kanseri olmasidir.
 Nodullerin % 50’si tek nodul, % 50’si cok nodul (multipli nodul) olarak bulunur. Tek nodul veya cok nodul de olsa kanser orani aynidir (% 5).
 Noduller elle  muayene sirasinda saptanabildigi gibi tiroid ultrasonu ile de saptanir.
Tiroid sintigrafisi bulgularina gore  noduller soguk, sicak ve ilik nodul olarak 3’e ayrilir. Nodullerin % 70-80’nini soguk nodul, % 10’unu sicak nodul, ve % 10’unu ilik nodul olusturur. Soguk nodullerde kanser orani daha fazladir. Sicak nodullerde kanser orani az olsa da kanser yine de olabilir.

 Sikayet ve belirtiler :
 Noduler guatri olan hastalarin cogunda herhangi bir sikayet yoktur. Boyunda siskinlik olabilir. Bazen nodul icine kanama olursa agri olusabilir. Nodul cok buyurse baski yaparak nefes darligi ve yemek yeme de sikinti yapabilir.

 Kanser suphesi olan noduller  hangi nodullerdir?
 Nodul tedaviye ragmen hizla buyuyorsa, boyun bolgesinde lenf bezlerinde sisme varsa, cok sert ve yapisik ise, seste kalinlasma varsa, soguk  ve tek nodul ise tiroid kanseri yonunden suphelenmek gerekir.

 Noduler Guatrli hastalarda yapilan tetkikler :
1. Tiroid igne biyopsisi :
Noduler guatrli tum hastalara uygulanmasi gerekir. Nodullerin % 5’inde kanser oldugundan ilk yapilacak tetkik igne aspirasyon biyopsisidir. Yapilmasi kolay, komplikasyonu olmayan bir islemdir. Koldan damardan kan aliyor gibi nodulden normal plastik siringa ile aspirasyon yapilir. Agri yapmaz. Yeteri kadar parca veya hucre gelmez ise tekrar biyopsi yapilir.
2. Tiroid ultrasonu :
Nodullerin capinin daha iyi degerlendirilmesinde veya ele gelmeyen, kucuk (< 1 cm) nodullerin saptanmasinda yararlidir.Tedavi takibinde de onemlidir. Tedaviyle nodul capinin kuculup kuculmedigi  ultrason ile daha iyi ogrenilir. Doppler ultrasonu ile nodul kan akiminin degerlendirilmesi nodulun iyi veya kotu huylu olup olmadigi hakkinda bilgi verebilir.
3. Tiroid sintigrafisi :
TSH duzeyi dusuk olan hastalarda yapilir. Nodulun sicak mi soguk mu oldugunu anlamamiza yarar.


4. Tiroid hormonlari :
Serbest T3, Serbest T4 ve TSH duzeylerine bakilarak hastanin hormonlarinda dusukluk veya yukseklik olup olmadigi (hipertiroidi-hipotiroidi) anlasilir.

  TEDAVI
 Tedavinin nasil yapilacagi konusunda nodulden yapilan ince igne aspirasyon biyopsisinin patoloji sonucu cok buyuk onem tasir. Biyopsi  patoloji sonucunda kanser veya kanser yonunden suphe varsa hasta ameliyata verilir.
Kanser olmayan iyi huylu nodullerde levotiroksin tedavisi  yapilabildigi gibi  ilac vermeden sadece takip de yapilabilir.
 Nodulun capi 3 cm’ den buyukse, gittikce buyuyorsa, hizli buyume varsa ve  boyunda lenf bezleri varsa  kanser riski arttigindan cerrahi tedavi (ameliyat) yapilmasi uygundur.
 Multinoduler guatr dedigimiz bir bezde birden fazla nodul olmasi durumunda yine once biyopsi yapilir. Multinoduler guatrli hastalarda secilecek tedavi cerrahi tedavidir. Ilac tedavisi de yapilabilirse de tedaviye yanit azdir.
 Sicak nodullerde hormonlar normal ise sadece takip yapilabilir. Eger sicak nodullerde hormonlar yuksek ise (hipertiroidi varsa) once ilac tedavisiyle hastanin hormonlari normal duzeye getirilir ve ardindan radyoaktif iyod tedavisi veya ameliyat yapilir.
 Noduler guatrli hastalar iyodlu tuz ve  iyod iceren oksuruk suruplari kullanmamalidir. Ayrica rontgen filmleri cekilirken koldan yapilan ilaclarin iyodlu oldugu unutulmamali ve bunun icin rontgen ceken doktora bilgi verilmelidir.
 Noduler guatrli hastalar piyasada bulunan bazi firmalarinin urettikleri, kendiginden tuzluklu, IYOTSUZ TUZ yemelidirler.

KAYNAKLAR VE ONERILEN KITAPLAR
1. Prof. Dr. Metin Ozata, 99 SAYFADA TIROID, Is Bankasi Kultur yayinlari, 2008 Eylul
2. 
www.tiroit.org
3. www.endokrinoloji.org


TIROID KANSERLERI

Tiroid Kanseri Nedir? Diger Kanserler gibi Kotu mu?
Tiroid bezindeki hucrelerin kansere donusmesi nedeniyle olusan bir kanser turudur. Tiroid kanserleri genellikle boynumuzda bir kitle veya tiroid bezi  icinde bir nodul seklinde olusur. Tiroid kanserlerinin cogu tedaviyle yok olan kanserlerdir. Diger kanserler gibi kotu seyretmez. Yapilan ameliyat ve radyoaktif iyot tedavisiyle cogu yok olur ve hastanin yasam suresini kisaltmaz. Bu nedenle cok fazla korkmaniza gerek yoktur. Ancak, tedaviyle kanser yok olsa bile omur boyu kontrollere gitmeniz gerektigini de unutmayiniz.

Tiroid Kanseri Kimlerde Daha sik gorulur?
Tiroid kanseri kadinlarda erkeklere gore 2 kat daha fazla gorulur. Tiroid kanseri kadinlarda gorulen kanserler arasinda siklik acisindan sekizinci siradadir.  Ancak nodulu olan erkeklerde kanser riski daha fazladir.  Tiroid kanseri her yasta gorulebilir.

Tiroid Kanseri Neden Olusur?
Cogu kanserde oldugu gibi tiroid kanserinin nedeni tam olarak bilinmemektedir.
Diger kanserlerde oldugu gibi radyasyona maruz kalmak tiroid kanser sikligini artirir.  Cocuklugunda 200-700 rad civarinda radyasyon almis kisilerde 20-25 yil sonra tiroid kanser  sikliginin arttigi saptanmistir. Bir arastirmada 500 rad civarinda radyasyon alan sahislarda tiroid kanser sikliginin % 2 civarinda oldugu  ortaya konmustur.  Rusya’daki Cernobil nukleer santrali kazasindan sonra o bolgede yasayan kisilerde tiroid kanserinde buyuk artis olmustur.  Son yillarda yapilan arastirmalar  tiroid kanserlerinde bazi genetik bozukluklarin onemli rol oynadigini  gostermistir.

Tiroid Kanserli Kiside Ne Gibi Belirtiler Olur?
Tiroid kanserli hastalarin cogunda hicbir belirti veya sikayet  yoktur. Bir kisminda boyunda  bir sislik gelisir ; cogunda ise bir nodulden yapilan biyopsi sonucu kanser saptanir.  Biyopsi normal ciktigi halde ameliyat edilen bezin nodul disindaki bir alaninda bazen milimetrik boyutta kucuk kanser odagi saptanabilir. Tiroid bezinin hizli buyumesi ve sert olmasi kanser suphesini artirir. Ses kisikligi ve boyunda lenf bezlerinin sismesi de tiroid kanser suphesini artirir.
Bazen ozellikle cocuklarda  boyundaki lenf bezlerindeki buyume  ilk bulgu olabilir. Cok nadiren bir kanser agrili ve baski sikayetleri dedigimiz ses kisikligi, nefes darligi veya yeme zorlugu ile ortaya cikar. Bazen hastalar ilk olarak vucudun diger tarafindaki   lenf  bezi buyuklugu,  kemik  kiriklari veya cok nadiren tiroid bezi fazla calismasi (hipertiroidizm) ile karsimiza cikabilir. Bununla beraber cogu hastada hicbir sikayet yoktur.
Boyundaki kitlenin  veya nodulun nefes borusuna yapisik olmasi, sert olmasi, son zamanlarda hizli buyumesi, yeme zorlugu, ses kisikligi veya ses kalinlasmasi ve buyumus lenf bezleri  kanser  olasiligini kuvvetlendirir.
Tiroid kanseri Nasil Teshis Edilir?
Tiroid kanser teshisi nodulden veya  boyundaki kitleden yapilan igne biyopsisi ile konur. Biyopsi ile alinan hucreler patoloji laboratuvarinda mikroskop altinda incelenerek kanser olup olmadigi anlasilir. Biyopsi disinda bir nodulun kanser olup olmadigini anlayacak   baska bir tetkik yoktur.  Tiroid kanserleri bazen baska nedenlerle ameliyat edilen tiroid bezinde  patolojik inceleme sirasinda tesadufen de  teshis edilebilir.
Kac Turlu Tiroid Kanseri Vardir?
Kabaca 4 turlu tiroid kanseri vardir:
1-Papiller Tiroid kanseri
2-Follikuler Tiroid kanseri
3-Meduller tiroid kanseri
4-Anaplastik tiroid kanseri
En sik gorulen tiroid kanseri papiller kanserdir. Follikuler  kanser papiller kansere gore daha az gorulur. Papiller ve follikuler kanserin her ikisine birden ‘’Diferansiye tiroid kanserleri’’ adi da verilir ve bu iki kanserin tedavileri benzerlik gosterir. Papiller ve follikuler kanserleri tiroglobulin adi verilen bir protein yapar ve salgilarlar. Ameliyat olmus bir kanser hastasinda tiroglobulinin kanda yukselmesi  kanserin vucutta oldugu  veya nuks ettigi  anlamina gelir.
Bazen hem papiller hem de follikuler  kanserler 0.5 cm capinda kucuk lezyonlar seklinde olabilir. Bunlar genellikle iyi seyirli olsalar da bazen yayilim yapabilirler. Bu nedenle biz kucuk de olsalar tum kanserlerde tiroid bezinin tamamen alinip arkasindan radyoaktif iyot tedavisini secmekteyiz.


En Sik Gorulen  Tiroid Kanseri papiller kanserdir:
Papiller kanser tum tiroid kanserlerinin  % 75-80’ni olusturur. Papiller kanser genellikle iyi gidislidir; ancak cok nadir gorulen uzun hucreli ( Tall hucreli) varyant, Kolumnar hucreli varyant ve Diffuz sklerozan varyant  olarak isimlendirilen turleri  hizli  seyreder.
Papiller kanser her yasta ve cocuklukta da gorulebilir, ancak 30-40 yaslarinda sikligi artar. Hastalarin yarisinda tiroid bezinin bircok yerinde ayni anda papiller kanser bulunur. Boyundaki  lenf  bezlerine ve akcigere metastaz (yayilim) yapabilir. Bu kanser  daha cok lenf bezleri yoluyla yayilir.   Papiller kanser tiroid bezinde uzun zaman sessiz kalabilir ve hic bir  sikayet ve belirti  vermeden veya olume neden olmadan yillarca mevcut olabilir.
Genc eriskinlerde papiller kanser genellikle  iyi seyirlidir ve 40 yas altinda nadiren olume neden olur. Yasli hastalarda ise daha hizli seyreder. Boyunda lenf bezlerinde kanser yayiliminin olmasi  genc eriskinlerde kotu bir risk tasimasa da, 40 yas uzerindeki hastalarda   hastaligin hizli bir seyir  gosterecegine  isaret eder.
 Follikuler kanser :
Follikuler kanser tiroid kanserlerinin %11-15’ini olusturur. Bu kanser  damar ve  tiroid bezi kapsulu denen tiroid bezini  distan cevreleyen zara  yayilim yapar.  Kapsule yayilim   varsa nadiren baska organlara yayilir ve iyi gidislidir. Damar  yayilimi olanlarda  kanser daha hizli seyreder.
Follikuler kanser daha cok  kan dolasimi yoluyla yayilir. Akciger, kemik ve az olarak beyin ve karacigere yayilir.
Follikuler kanserin daha kotu seyreden Hurthle hucreli (onkositik) tipi ve insuler kanser tipi de vardir.
Follikuler kanser papiller kansere gore daha yaslilarda olusur ve 50’li yaslarda  fazla gorulur.   Follikuler kanser siklikla yavas buyuyen bir tiroid kitlesi seklinde gelisir ve ilk tani konuldugunda  hastalarin % 25’inde  tiroid bezi disinda yayilim, % 5-10’unda boyun lenf bezlerinde metastaz ve %10-20’sinde ise uzak organlarda metastaz (yayilma) vardir. Tiroid bezini  cevreleyen kaslara ve  nefes borusuna direk yayilim karakteristik ozelligidir ve tamamen ameliyatla  temizlenebilmesi bu ozelligine baglidir.
Follikuler kanser akciger ve kemige metastaz yapma egilimindedir.
Meduller Tiroid Kanseri (MTK):
Meduller kanser,   tiroid kanserlerinin % 6-8’ ini yapar.  Meduller kanserin % 75’i  ailesel degildir, ancak  %25’i  ailesel veya kalitimsal ozellik gosterir. Bu nedenle meduller kanserli hastalarin aileleri ve cocuklari bu kanser yonunden taranir. Meduller kanser tiroid bezindeki kalsitonin  hormonu salgilayan C hucrelerinin  kanseri oldugu icin bu hastalarin kanlarinda kalsitonin hormonu yukselir. Ameliyat sonrasi kalsitonin duser. Buna karsilik ameliyat sonrasi kalsitonin artmaya devam ederse meduller kanser nuks etmis demektir.  Noduler guatrli bir hastada  kanda asiri kalsitonin hormonu varsa  meduller kanserden suphelenilir.  Tani icin  nodule biyopsi yapilir.   Operasyon oncesi meduller kanser  tanisi konursa birlikte olabilecek olan paratiroid hastaligi ve feokromasitoma denen bobrekustu bezi hastaligi icin  ameliyat oncesi kan kalsiyumu, paratiroid hormonu, kan katesolaminleri ve idrarda metanefrin tetkikleri  olculur.  Ayrica ultrason , tomografi veya MRI ile boyun, karin ve gogus taranir.
Meduller kanserli  hastalarin % 30’unda yuzde kizarma, ishal  ve  yorgunluk  olabilir.
Meduller kanserde diger tiroid kanserlerinde oldugu gibi ameliyatla  tiroid bezinin hepsi alinir.  Lenf bezlerinde kanser yayilimi varsa   hepsi ameliyatla cikarilir.  Ameliyattan sonraki 8-12nci haftada kalsitonin olculur. Kalsitonin   yuksek ise  kanser yine var demektir. Kanserin yerini bulmak icin ultrason, tomografi, MR, sestamibi sintigrafisi, MIBG sintigrafisi, DMSA sintigrafisi ve  oktreotid  sintigrafisi  gibi tetkikler yapilarak kanserin yeri bulunmaya calisilir.
Ameliyat olan meduller kanserli hastalarda kalsitonin olcumu hastanin takibinde nuksun ve tumor odaginin saptanmasinda faydalidir. Eger kalsitonin  ameliyat  sonrasi  10 pg/ml’den kucuk ise   hastalik yok olmus kabul edilir.   Ancak iyi bir ameliyat sonrasi bile  kalsitoninin normale inmeme orani % 40-60 arasinda degismektedir.  Kalsitonin salgilayan kanser odagini saptamak cogu  hastada  da mumkun olmamaktadir. Ozellikle kalsitonin duzeyinin 50 pg/ml’nin altinda oldugu hastalarda  kanser odagini  saptamak zordur. 
Ameliyat sonrasi kalan  tiroid dokusu icin  radyoaktif iyot tedavisi yapilir. Devam eden veya nuks eden meduller kanserde  en iyi tedavi cerrahidir. Cikarilabildigi kadar ameliyatla tumor cikarilir. Cunku diger tedavilerin etkisi azdir ve radyoaktif iyot tedavisi faydali olmaz.
Ilerleyen ve ameliyatla cikarilamayan  tumorlerde radyoterapi (isin tedavisi) ve kemoterapi uygulanabilir.
  Anaplastik Tiroid  Kanseri
 Tum tiroid kanserlerinin %1-3’nu olusturur. Tipik olarak son zamanlarda hizli buyuyen tiroid nodulu veya kitlesi vardir. Cok hizli seyreden bir kanserdir. Siklikla ilk tani konuldugunda tumor  zaten yayildigindan hastalar ameliyat edilme sansini kaybetmis olabilir. Ameliyat,  radyoterapi ve arkasindan kemoterapi uygulanmalidir. Anaplastik kanser  radyoaktif iyot tutmadigindan tedavide kullanilamaz.
Tiroid Kanserlerinin Iyi veya Hizli  Seyredecegine Isaret Eden Belirtiler  Nelerdir?
Tiroid kanser teshisi kondugunda yasin 45’den fazla  olmasi veya yasin 15’ ten kucuk olmasi, uzak organlarda  kanserin yayilmis (metastaz) bulunmasi, kanser tipinin kotu olmasi, tumor capinin 1 cm’den buyuk olmasi, kanserin tiroid bezinde birkac odakta bulunmasi, kanserin lenf  bezlerine  yayilim yapmis olmasi,   hastanin erkek olmasi  ve tedavinin 12 aydan fazla gecikmesi  kanserin biraz kotu veya hizli  seyredecegini dusundurur. Ayrica  ameliyatta tiroid bezinin hepsinin cikarilmamasi ve radyoaktif iyot tedavisinin  verilmemesi gidisin iyi olmamasina neden olur. 
Tumor capi buyudukce kanserin seyri daha hizli olur.  Tumorun radyoaktif iyot tutmamasi da  tedavi icin sikinti yaratir.
  Kanserin iyi  gidisli seyredecegini  gosteren belirtecler ise  hastanin kadin olmasi, tumorun  damara yayilmamis olmasi , tek bir odak halinde bulunmasi, ameliyatla tiroid bezinin hepsinin alinmasi, ameliyat sonrasi radyoaktif iyot tedavisinin yapilmasi  ve   Levotiroksin ilacinin kullanilmasidir. 
Lenf  bezlerine kanserin yayilmasi papiller kanserden olum riskini artirmaz, ancak tiroid bezine yakin boyun bolgesinde kanserin nuks etmesini artirir.  Follikuler kanserde ise lenf bezi yayilimi kanser seyrinin hizli olacagini gosterir.   Meduller kanserde  lenf bezi tutulumu varsa kanser  daha cabuk nuks eder.
Tiroid Kanserleri Nasil Tedavi Edilir?
Tum tiroid kanserli   hastalarda (tumor capi ne olursa olsun)  mutlaka uygulanmasi gereken  dort tedavi  basamagi vardir ve bunlar sirasiyla soyledir:
1.    Ameliyat: Ameliyatla  tiroid bezinin hepsi cikarilir.
2.    Radyoaktif iyot tedavisi:  Ameliyattan 4-6 hafta sonra radyoaktif iyot tedavisi yapilir.
3. Levotiroksin ilaci ile tedavi
4. Belirli aralarla takip: Tiroglobulin, tiroglobulin antikoru ve vucut taramasi ile takip yapilir.

Bu tedavi basamaklari uygulanan tiroid kanserli hastalarda kanser cogunlukla yok olmaktadir. Ancak ameliyat yetersiz yapilirsa veya  tiroid bezinin hepsi alinmaz ise; yahut da radyoaktif iyot tedavisi yapilmaz ise kanser nuksu sik gorulmektedir.

Tiroid Kanserli Hastalarda  Ameliyat Ile Bezin Hepsi Cikarilmalidir
Tiroid kanserli hastalarda  ilk tedavi ayagi ameliyattir ve ameliyatta tiroid bezinin  hepsinin cikarilmasi gerekir. Kanser teshisi  ameliyattan sonra ortaya konursa ikinci bir ameliyatla tiroid bezinin geri kalanini  da alinmalidir. Bazen bezin birkac noktasinda birden kanser olabileceginden  tiroid bezinin  tamamen alinmasi  gerekir.  Lenf bezlerinde  kanser yayilimi olan hastalarda bu bezler de ameliyat ile temizlenir.
Ameliyat oncesi  kanda tiroglobulin olcmek de faydalidir. Ameliyat oncesi yuksek tiroglobulin olmasi  o hastada kanser oldugu anlamina gelmez, ancak kanserin tiroglobulin salgiladigini ve iyi seyredecegini gosterir.  Biyopside kanser varsa ve ameliyat oncesi tiroglobulin yuksekse bu durum kanserin iyi seyredecegini gosterir. Ameliyat oncesi kanserli hastada tiroglobulin  dusuk ise kanser tiroglobulin uretmiyor demektir ve ameliyat sonrasi tiroglobulin  kanda dusuk olsa bile bu hastalar riskli hastalardir veya kanserin seyri hizli olacak demektir. 
Ameliyat sonrasi uyusma, karincalanma, kasilma gibi sikayetleriniz varsa kan kalsiyumu dusuk demektir. Kalsiyum dusuklugunun  nedeni ameliyatta paratiroid bezlerinde hasar olmasi veya bu bezlerin kanlanmasi bozuldugundan dolayi  paratiroid hormonu az salgilanmasindandir. Paratiroid hormon dusuklugu  ise kan kalsiyumunu dusurur ve  tedavi icin kalsiyum ve D vitamini ilaclari almaniz gerekir.
Tiroid Kanserinde Radyoaktif Iyot  Tedavisi Nasil Yapilir?
Radyoaktif iyot (RAI)  tedavisi  ameliyat sonrasi geride kalan normal tiroid dokusunu veya kanser hucrelerini oldurmek amaciyla  uygulanir.  Biz  tum  kanser  hastalarinda  (hangi evrede ve tumor capi ne olursa olsun) ameliyat sonrasi RAI tedavisi uygulamaktayiz. Radyoaktif iyot tedavisi yapmanin diger bir faydasi hastayi takipte tiroglobulin olcumlerinin  faydali olmasidir. Radyoaktif iyot tedavisi yapilmayan hastalarda tiroglobulin olcumu kanser nuksunu veya alevlenmesi hakkinda bilgi veremez.
Ameliyattan  6 –8 hafta sonra  RAI tedavisi yapilir.  RAI tedavisi icin  ameliyat sonrasi TSH’nin yukselmesi ve en az 20 IU/L’nin uzerine cikmasi gerekir.  Eger TSH yukselmiyorsa ameliyat sonrasi tiroid bezinde  cok doku kalmis demektir ve tekrar ameliyat gerekebilir.
 Tiroid kanserli hastalara 100-150 mCi (milikuri) dozunda radyoaktif iyot verilir. Radyoaktif iyot alindiktan   4-7 gun sonra sonrasi tum vucut taramasi  yapilarak kanserin vucutta yayilip yayilmadigi  arastirilir. Bazen geride kalan  normal tiroid dokusunu yok etmek icin 25-50 mCi radyoaktif iyot verilebilir.  Radyoaktif iyot verilmeyen hastalarin %30’unda kanser nuks ettiginden mutlaka radyoaktif iyot tedavisi yapilmalidir.
 Radyoaktif iyot tedavisinden sonra  levotiroksin ilacina baslanir ve 6-9 ay sonra tekrar vucut taramasi  icin gelmeniz istenir. Bu taramada yok olmamis  tiroid dokusu veya  tumor saptanmissa tekrar  radyoaktif iyot tedavisi yapilir.  Bu sekilde 6-9 ayda bir tarama yapilir ve radyoaktif iyot  tedavisi taramalarda tumor gorulmeyinceye kadar tekrar verilir.  Bu taramalar oncesi kullandiginiz  Levotiroksin ilaci kesilir ve TSH’nin yukselmesi saglanir. Size verilen tarama gununden bir ay once Levotiroksin ilaci kesilir. Diger hastaliklara ait ilac aliyorsaniz (kalp, tansiyon ve seker hastaligi ilaci gibi) onlar alinir. TSH yukselince radyoaktif iyot tedavisi daha etkili olur. TSH ilac kesildigi halde yukselmiyorsa radyoaktif iyot tedavisi faydali olmaz ve yapilamaz.
Radyoaktif iyot tedavisinden veya taramalardan   en az 2 hafta once dusuk iyotlu diyet  yapmaniz gerekir.  Genellikle iyotlu tuz, deniz urunleri, sut ve sut urunleri ve yumurta kisitlanir. Dusuk iyotlu diyet onerisi Tablo–’de verilmistir.

Radyoaktif  Iyot Tedavisi Oncesi Dusuk Iyotlu Diyet Nasil Yapilir?
Radyoaktif iyot tedavisinden 2 hafta once iyotsuz beslenmek gerekir. Burada amac vucuttaki iyodu tedavi oncesi azaltmak ve  tiroid bezi dokusu veya kanser dokusunu iyoda ac hale getirerek radyoaktif iyot verilince tiroid bezinin daha hizla radyoaktif iyot tutmasini saglamaktir.

Tablo-7: Tarama ve tedavi oncesinde 2 hafta sureyle yenmemesi  gereken yiyecekler
1.     Iyotlu tuz
2.     Sut ve sut urunleri, dondurma, peynir ve yogurt
3.     Yumurta sarisi
4.     Deniz urunleri
5.     Iyotlu oksuruk surubu, iyotlu sac boyasi
6.     Kirmizi gida boyasi iceren yiyecekler, sekerler,  turp, marul
7.     Lokanta gidalari
8.     Soya fasulyesi ve soya yagi
9.     Cikolata
10.    Patates kabugu
11.   Icinde iyot bulunan multivitamin ilaclar

Radyoaktif iyot tedavisi icin hastanede  ne kadar yatacagim?
Radyoaktif iyot tedavisi nukleer tip merkezlerinde  yapilir. Kanser nedeniyle yuksek doz radyoaktif iyot alacaginizdan  Nukleer Tip Merkezinde bulunan odalarda  bir hafta tek basiniza kalmaniz gerekir.
Radyoaktif Iyot aldiktan sonra kaldigim odada yapmam gerekenler nelerdir?
Radyoaktif iyot verildikten sonra hastalarin kabiz kalmamaya dikkat etmesi gerekir. Bu amacla gunde en az 8-10 bardak su icmelidirler.  Kabizlik bagirsaklarin ve seks organlarinin (testis veya yumurtalik)  daha fazla radyasyon almasina neden olur. Tuvalet her defasinda 2 defa yikanmali ve eller de ayni sekilde 2 defa yikanmalidir.  Odaya gelen gorevlileri fazla mesgul etmemeye calisiniz.  Erkekler idrarini ayakta degil oturarak yapmalidir.

 Levotiroksin ilacini kesmeden vucut taramasi nasil yapilir?
Tiroid kanserli hastalarda tarama oncesi  Levotiroksin  ilaci 4-6 hafta sureyle kesilerek hipotiroidiye (tiroid bezi yetmezligine) girmeleri istenir. Bu sayede kanda TSH hormonu artar ve tarama amaciyla verilen radyoaktif iyot  yuksek TSH hormonu sayesinde vucut tarafindan daha iyi tutulur.
Hastalarin ilaci kesmeleri ve hipotiroidiye girmeleri hastalarin yasam kalitesini bozdugu icin bu durum rahatsiz edici bir durumdur.
Halen Turkiye’de bulunmayan ancak yurtdisinda bazi ulkelerde bulunan sentetik TSH hormonu sayesinde artik hastalarda tiroid ilacini kesmeden tarama yapilabilmektedir. Yurtdisinda “Thyrogen” adiyla satilan bu sentetik TSH hormonu ile yapilan taramalardan iyi sonuc alinmistir.
Thyrogen ilaci sadece tarama icin degil ayni zamanda hastaligin veya tiroid kanserinin nuks edip etmedigini anlamak icin de kullanilmaktadir. Thyrogen ignesi yapildiktan sonra olculen tiroglobulin duzeyi kanserin nuks edip etmedigi konusunda daha saglikli bilgi vermektedir.

Radyoaktif iyot Tedavisinin Yan etkisi Var midir?
Radyoaktif iyot tedavisi sirasinda hafif bulanti olabilir. Tukruk bezlerine radyasyonun etkisi ile agizda metalik tat gelisebilir ve agiz kurulugu birkac hafta surebilir.
Tekrarlanan  radyoaktif iyot tedavileri tukruk bezlerinde tukruk akimini azaltabilir ve tas olusturabilir.
 Karaciger testlerinde de gecici degisiklikler olabilir.
Bazen  radyoaktif iyot  verildikten hemen  sonra tiroid bezi iltihabi (radyasyon tiroiditi) olusabilir ve bu hastalarda boyunda hassasiyet,  tiroid hormonlarinda hafif yukseklik nedeniyle carpinti, terleme gibi sikayetler, yutkunmakta zorluk ve kulak agrisi gelisir. Bu tur sikayetleriniz oldugunda hemen doktorunuza muracaat ediniz. Bu hastalarda  kortizon tedavisi  faydali olmaktadir.
 Radyoaktif iyot tedavisini tek doz alan 19-50 yas arasi kadinlarin yaklasik % 30’unda gecici  yumurtalik yetmezligi, kisa sureli  adet kesilmesi (12 ayi gecmeyen) ve gecici FSH ve LH  hormon yuksekligi gelisebilir.   
Genc erkeklerde ise   radyoaktif iyot  dozuna bagli olmakla beraber 1/3 erkekte  testiste hafif hasar ve buna bagli olarak FSH hormonunda yukselme gelisebilir. Bu durum 9 ay icinde normale doner. Bazi  hastalarda  sperm sayisinda azalma  olur ve daha sonra duzelir.


Radyoaktif iyot tedavisinden sonra dikkat etmeniz gereken  hususlar:
Radyoaktif iyodun  buyuk bir kismi diski ve idrarla, bir kismi da tukuruk ve ter gibi vucut sivilariyla vucudunuzdan atilir. Ayrica radyoaktif  iyot  vucudunuzda  bir sure kalacagindan ve radyasyon yayacagindan  cevrenizde bulunanlar radyasyona maruz kalacaktir. Bu nedenle  akrabalarinizi, yakinlarinizi, arkadaslarinizi, is arkadaslarinizi ve diger kisileri korumak sizin sorumlulugunuzdadir.
Almis oldugunuz radyoaktif maddeden dolayi yakininizda bulunan kisiler hem vucudunuzdaki maddenin sebep olacagi dis isinlanmadan hem de vucudunuzdaki maddenin idrar, ter, tukuruk gibi vucut sivilarinizla atilmasindan dolayi  radyasyonun etkilerine maruz kalabilirler.Bu nedenle su kurallara uyunuz:

• Hastane cikisinda 10 saat suresince kesinlikle toplu tasima araclarina binmeyin. Taksi veya ozel arabayla yolculuk edebilirsiniz ancak aracin arkasinda ve surucuden en uzak tarafta oturun. Ayni surucu ile yolculuk iki saati asmamalidir. Diger yolcularin radyasyona daha az maruz kalmasini saglamak icin gerekli onlemleri alin. Ornegin surekli olarak ayni yolcunun yaninda oturmayin, belli surelerle yer degistirin. Eger bos yer varsa diger yolculardan en uzak yere oturun.

• Evde ve iste cevrenizde bulunan kisilerden mumkun oldugunca uzak durun. Cevrenizdeki kisilerle aranizda en az 1 metre mesafe birakin ve 1 saatten fazla bir arada kalmayin. Daha uzun sure bir arada bulunmaniz gerektiginde aranizda en az 2 metre mesafe birakin.
• Bebekler ve 10 yasindan kucuk cocuklarla yakin temasta bulunmayin. Onlara sarilmayin ve kucaklamayin. Cocuklar radyasyona karsi yetiskinlere kiyasla daha hassastir.
• Kucuk cocuklariniz varsa cocugunuzu kucaginizda tutmayin, kucaklamayin, opmeyin ve yemek yedirmeyin.  Belli bir sure onlara bir baskasinin bakmasini saglayin.
• Eger emziriyorsaniz sut vermeyi kesin.
• Hamile kadinlar yaninda durmayin.
• 12 ay sure ile hamile kalmayin
• Esinizle ayni yatakta yatmayin ; yatarken aranizda  en az 2 metre mesafe birakin. En iyisi ayri odada kalin ve uyuyun.
• Birkac saatlik kisa sureli ziyaretci kabul edebilirsiniz. Ziyaretcilerle aranizda en az iki metre mesafe birakin. Cocuk ve hamile ziyaretci kabul etmeyin.
• Tedaviden sonra isinize donmek zorunda kalirsaniz mesai arkadasinizla uzun sure bir arada kalmayin. Isvereninizi durumunuz hakkinda bilgilendirin.
• Ozellikle kucuk cocuklarla bir arada olmanizi gerektiren iste calisiyorsaniz isinize ara verin (Ogretmen, cocuk bakicisi vb.).
• Radyasyona duyarli bir iste calisiyorsaniz isine ara verin. (Fotografcilik, RIA laboratuvari gorevlisi vb.)
• Sinema, tiyatro, konser ve benzeri kalabalik mekanlara gitmeyin.
• Tuvalet sonrasi elleri en az 2 kez  cok iyi yikayin.
• Lavabolari iyice yikayin.
• Catal ve kasik ayri kullanin. Bunlari ayri olarak yikayin.
• Tuvaleti, her tuvaletten sonra 2-3 defa yikayin ve 2 kova su dokun.
• Erkekler idrar yaparken  ayakta degil  oturarak alafranga tuvalete yapmalidir

Yukarida belirtilen onlemler en az bir hafta uyulmasi gerekir. Bundan sonra normal yasantiniza devam edebilirsiniz.
Radyoaktif  iyot alinan gunun ertesi gunu Levotiroksin ilacina baslamak gerekir.

Tiroid kanserli hastalar  levotiroksin Ilacini Nasil Kullanir?
Tiroid kanserli hastalarda tiroid bezinin hepsi ameliyatla alindigindan ameliyattan hemen sonra tiroid bezi yetmezligi gelisir.  Tiroid yetmezligi  nedeniyle   kanda yukselen  TSH hormonu  kanserin buyumesine de neden oldugundan Levotiroksin ilaci mutlaka kullanilir. Bu ilaclara radyoaktif iyot tedavisinin alindigi gunun ertesi gunu baslanir. Bu ilaclarin dozu kanserin yayilim yapip yapmamasi durumuna gore ayarlanir. Kanser yayilim yapmamissa TSH duzeyi   0.1-0.4mIU/ml arasinda olacak sekilde bu ilaclar alinir. Kanserde yayilim varsa ilaclarin dozu biraz fazla alinir ve  TSH 0.1 U/L’nin altina inecek sekilde ilac kullanilir. Burada amac bu tedavinin kanserin ilerlemesini onlemesidir. Kalp hastaligi ve kemik erimesi olanlarda ilac dozlari  buna gore doktorunuz tarafindan ayarlanir.

 Tiroid kanserli hastanin kontrolleri nasil yapilir?
Tiroid ameliyati yapilmis, arkasindan  radyoaktif iyot  tedavisi almis ve  daha sonra  Levotiroksin ilaci kullanan  hastalar ilk zamanlar  6-9 ayda bir sonra duruma gore ve doktorunuzun kararina gore kontrollere gelirler. Bu kontrollerde amac kanserin nuks edip etmedigini anlamak ve  tiroid hormon durumunu kontrol etmektir.
Tiroid kanserinin nuks edip etmedigini anlamak icin  kontrollerde yapilan tetkikler sunlardir:
1- Kanda tiroglobulin duzeyini olcmek (papiller ve follikuler kanserli hastalar icin)
2- Kanda anti-tiroglobulin antikor olcumu yapmak (papiller ve follikuler kanserli hastalar icin)
3- Kanda kalsitonin hormonu olcmek (meduller tiroid kanserli hastalar icin)
4- Radyoaktif iyot veya baska izotoplarla vucut taramasi yapmak
5- Tiroid ultrasonu yapmak
Vucut taramasi radyoaktif iyot ile yapilan bir tetkiktir.  Tum vucudun tarandigi bu tetkikte vucudun herhangi bir yerinde kanser olup olmadigi kolayca anlasilir. Radyoaktif iyot taramasi papiller ve follikuler kanserli hastalarda yapilir. Diger kanserlerde  pek faydasi olmaz.  Eger bu taramalarda kanser saptanirsa  kanserin durumuna gore ameliyat, radyoaktif iyot tedavisi ve isin tedavilerinden birisi uygulanir. Bu tedaviye doktorunuz karar verir.
Kontrollerde T3, T4, TSH hormonlari ile  Anti-TPO, anti-Tiroglobulin antikorlari, tiroglobulin olcumu ve kanda kalsiyum olcumleri  ve tiroid ultrasonu  yapilir. Ileri tetkikler yapilip yapilmayacaginiza doktorunuz karar verir. Bu tetkikler sayesinde tiroid kanserinin tekrar olusup olusmadigi veya yayilip yayilmadigi kontrol edilir.
Papiller ve follikuler kanserli hastalarda kanda tiroglobulin   olcumu  kanser nuksunu gosteren en hassas testtir. Tiroglobulin  duzeyleri   Levotiroksin alirken 2 ng/ml’nin  altinda  veya bu ilaclari  almiyorken 5 ng/ml’nin altinda ise kanser yok demektir. Buna karsilik kan tiroglobulin duzeyleri gittikce artiyorsa kanser nuks ediyor  demektir. O zaman doktorunuz buna uygun tetkikler yapacak ve tedavinizi ayarlayacaktir.  Tiroglobulin duzeylerinin dogru sonuc vermesi icin hastanin kaninda tiroglobulin antikorunun  yuksek olmamasi gerekir. Tiroglobulin antikoru kaninda yuksek olan hastalarda olculen tiroglobulin yanlis sonuc verdiginden pek dikkate alinmaz.
Tiroglobulin olcumu her seferinde ayni metotla yapilmalidir; farkli metotlar farkli sonuclar verir. Tiroid kanserli hastalarin %15-20’sinde  anti-tiroglobulin antikoru vardir.
Anti-tiroglobulin antikor duzeyleri (Anti-Tg antikor)  kanser nuksu hakkinda bilgi verdiginden olculmelidir. Anti-Tg antikor sikligi tiroid kanserli hastalarda % 25 oraninda iken  toplumda % 11 oraninda yuksek olarak saptanir. Kanser hastasinda  anti- tiroglobulin antikor miktari gittikce yukseliyorsa kanserin nuks etme olasiligi artar. Bu hastalarda da ileri tetkikler yapilir.  Anti-tiroglobulin  antikorlari 6-12 aylik bir surede gittikce artiyorsa kanser nuks ediyor demektir.  Bununla birlikte radyoaktif iyot tedavisi sonrasi  ilk 6 ayda  anti-tiroglobulin antikorlarinin normalde yukselecegini unutmamak gerekir.
Meduller kanserli hastalarda  takipte kalsitonin ve karsinoembiriyojenik antijen duzeyleri olculur. Kalsitonin duzeyi dusmeyen veya gittikce artan hastalarda vucutta meduller kanser var demektir. Bu hastalarda tomografi, MR gibi tetkikler ve nukleer tip merkezinde baska taramalar yapilir.  Bazen bu tetkiklere ragmen  kanser odaginin saptanamadigi durumlar olabilir
PET Taramasi Nedir?
PET (pozitron emisyon tomagrafi), tiroid kanserli  hastalarda  yayilimin oldugu organlari veya yerleri  saptamakta kullanilan ve yeni kullanima gecmis bir tetkiktir. Ozellikle tiroglobulin duzeyi yuksek oldugu halde yapilan radyoaktif iyot vucut taramasi ile kanserin nerede oldugu saptanamayan hastalarda faydali olmaktadir. PET cihazi ulkemizde bazi merkezlerde bulunmaktadir.
Tiroid kanserinde isin tedavisi  (radyoterapi) ve kemoterapi ne zaman yapilir?
Tiroid kanseri kemiklere yayilirsa veya boyunda bir bolgede yapisiklik varsa radyoterapi yapilir. Follikuler kanserin Hurthle hucreli tipinde  de boyuna yonelik radyoterapi yapilabilir. Uzak organlara yayilimin oldugu kanser hastalarinda onkoloji uzmanlarinin onerileri dogrultusunda kemoterapi denilen kanser ilaclariyla tedavi yapilir.