|
TIROID KANSERLERI
Tiroid Kanseri Nedir? Diger Kanserler gibi Kotu mu?
Tiroid bezindeki hucrelerin kansere donusmesi nedeniyle olusan bir kanser turudur. Tiroid kanserleri genellikle boynumuzda bir kitle veya tiroid bezi icinde bir nodul seklinde olusur. Tiroid kanserlerinin cogu tedaviyle yok olan kanserlerdir. Diger kanserler gibi kotu seyretmez. Yapilan ameliyat ve radyoaktif iyot tedavisiyle cogu yok olur ve hastanin yasam suresini kisaltmaz. Bu nedenle cok fazla korkmaniza gerek yoktur. Ancak, tedaviyle kanser yok olsa bile omur boyu kontrollere gitmeniz gerektigini de unutmayiniz.
Tiroid Kanseri Kimlerde Daha sik gorulur?
Tiroid kanseri kadinlarda erkeklere gore 2 kat daha fazla gorulur. Tiroid kanseri kadinlarda gorulen kanserler arasinda siklik acisindan sekizinci siradadir. Ancak nodulu olan erkeklerde kanser riski daha fazladir. Tiroid kanseri her yasta gorulebilir.
Tiroid Kanseri Neden Olusur?
Cogu kanserde oldugu gibi tiroid kanserinin nedeni tam olarak bilinmemektedir.
Diger kanserlerde oldugu gibi radyasyona maruz kalmak tiroid kanser sikligini artirir. Cocuklugunda 200-700 rad civarinda radyasyon almis kisilerde 20-25 yil sonra tiroid kanser sikliginin arttigi saptanmistir. Bir arastirmada 500 rad civarinda radyasyon alan sahislarda tiroid kanser sikliginin % 2 civarinda oldugu ortaya konmustur. Rusya’daki Cernobil nukleer santrali kazasindan sonra o bolgede yasayan kisilerde tiroid kanserinde buyuk artis olmustur. Son yillarda yapilan arastirmalar tiroid kanserlerinde bazi genetik bozukluklarin onemli rol oynadigini gostermistir.
Tiroid Kanserli Kiside Ne Gibi Belirtiler Olur?
Tiroid kanserli hastalarin cogunda hicbir belirti veya sikayet yoktur. Bir kisminda boyunda bir sislik gelisir ; cogunda ise bir nodulden yapilan biyopsi sonucu kanser saptanir. Biyopsi normal ciktigi halde ameliyat edilen bezin nodul disindaki bir alaninda bazen milimetrik boyutta kucuk kanser odagi saptanabilir. Tiroid bezinin hizli buyumesi ve sert olmasi kanser suphesini artirir. Ses kisikligi ve boyunda lenf bezlerinin sismesi de tiroid kanser suphesini artirir.
Bazen ozellikle cocuklarda boyundaki lenf bezlerindeki buyume ilk bulgu olabilir. Cok nadiren bir kanser agrili ve baski sikayetleri dedigimiz ses kisikligi, nefes darligi veya yeme zorlugu ile ortaya cikar. Bazen hastalar ilk olarak vucudun diger tarafindaki lenf bezi buyuklugu, kemik kiriklari veya cok nadiren tiroid bezi fazla calismasi (hipertiroidizm) ile karsimiza cikabilir. Bununla beraber cogu hastada hicbir sikayet yoktur.
Boyundaki kitlenin veya nodulun nefes borusuna yapisik olmasi, sert olmasi, son zamanlarda hizli buyumesi, yeme zorlugu, ses kisikligi veya ses kalinlasmasi ve buyumus lenf bezleri kanser olasiligini kuvvetlendirir.
Tiroid kanseri Nasil Teshis Edilir?
Tiroid kanser teshisi nodulden veya boyundaki kitleden yapilan igne biyopsisi ile konur. Biyopsi ile alinan hucreler patoloji laboratuvarinda mikroskop altinda incelenerek kanser olup olmadigi anlasilir. Biyopsi disinda bir nodulun kanser olup olmadigini anlayacak baska bir tetkik yoktur. Tiroid kanserleri bazen baska nedenlerle ameliyat edilen tiroid bezinde patolojik inceleme sirasinda tesadufen de teshis edilebilir.
Kac Turlu Tiroid Kanseri Vardir?
Kabaca 4 turlu tiroid kanseri vardir:
1-Papiller Tiroid kanseri
2-Follikuler Tiroid kanseri
3-Meduller tiroid kanseri
4-Anaplastik tiroid kanseri
En sik gorulen tiroid kanseri papiller kanserdir. Follikuler kanser papiller kansere gore daha az gorulur. Papiller ve follikuler kanserin her ikisine birden ‘’Diferansiye tiroid kanserleri’’ adi da verilir ve bu iki kanserin tedavileri benzerlik gosterir. Papiller ve follikuler kanserleri tiroglobulin adi verilen bir protein yapar ve salgilarlar. Ameliyat olmus bir kanser hastasinda tiroglobulinin kanda yukselmesi kanserin vucutta oldugu veya nuks ettigi anlamina gelir.
Bazen hem papiller hem de follikuler kanserler 0.5 cm capinda kucuk lezyonlar seklinde olabilir. Bunlar genellikle iyi seyirli olsalar da bazen yayilim yapabilirler. Bu nedenle biz kucuk de olsalar tum kanserlerde tiroid bezinin tamamen alinip arkasindan radyoaktif iyot tedavisini secmekteyiz.
En Sik Gorulen Tiroid Kanseri papiller kanserdir:
Papiller kanser tum tiroid kanserlerinin % 75-80’ni olusturur. Papiller kanser genellikle iyi gidislidir; ancak cok nadir gorulen uzun hucreli ( Tall hucreli) varyant, Kolumnar hucreli varyant ve Diffuz sklerozan varyant olarak isimlendirilen turleri hizli seyreder.
Papiller kanser her yasta ve cocuklukta da gorulebilir, ancak 30-40 yaslarinda sikligi artar. Hastalarin yarisinda tiroid bezinin bircok yerinde ayni anda papiller kanser bulunur. Boyundaki lenf bezlerine ve akcigere metastaz (yayilim) yapabilir. Bu kanser daha cok lenf bezleri yoluyla yayilir. Papiller kanser tiroid bezinde uzun zaman sessiz kalabilir ve hic bir sikayet ve belirti vermeden veya olume neden olmadan yillarca mevcut olabilir.
Genc eriskinlerde papiller kanser genellikle iyi seyirlidir ve 40 yas altinda nadiren olume neden olur. Yasli hastalarda ise daha hizli seyreder. Boyunda lenf bezlerinde kanser yayiliminin olmasi genc eriskinlerde kotu bir risk tasimasa da, 40 yas uzerindeki hastalarda hastaligin hizli bir seyir gosterecegine isaret eder.
Follikuler kanser :
Follikuler kanser tiroid kanserlerinin %11-15’ini olusturur. Bu kanser damar ve tiroid bezi kapsulu denen tiroid bezini distan cevreleyen zara yayilim yapar. Kapsule yayilim varsa nadiren baska organlara yayilir ve iyi gidislidir. Damar yayilimi olanlarda kanser daha hizli seyreder.
Follikuler kanser daha cok kan dolasimi yoluyla yayilir. Akciger, kemik ve az olarak beyin ve karacigere yayilir.
Follikuler kanserin daha kotu seyreden Hurthle hucreli (onkositik) tipi ve insuler kanser tipi de vardir.
Follikuler kanser papiller kansere gore daha yaslilarda olusur ve 50’li yaslarda fazla gorulur. Follikuler kanser siklikla yavas buyuyen bir tiroid kitlesi seklinde gelisir ve ilk tani konuldugunda hastalarin % 25’inde tiroid bezi disinda yayilim, % 5-10’unda boyun lenf bezlerinde metastaz ve %10-20’sinde ise uzak organlarda metastaz (yayilma) vardir. Tiroid bezini cevreleyen kaslara ve nefes borusuna direk yayilim karakteristik ozelligidir ve tamamen ameliyatla temizlenebilmesi bu ozelligine baglidir.
Follikuler kanser akciger ve kemige metastaz yapma egilimindedir.
Meduller Tiroid Kanseri (MTK):
Meduller kanser, tiroid kanserlerinin % 6-8’ ini yapar. Meduller kanserin % 75’i ailesel degildir, ancak %25’i ailesel veya kalitimsal ozellik gosterir. Bu nedenle meduller kanserli hastalarin aileleri ve cocuklari bu kanser yonunden taranir. Meduller kanser tiroid bezindeki kalsitonin hormonu salgilayan C hucrelerinin kanseri oldugu icin bu hastalarin kanlarinda kalsitonin hormonu yukselir. Ameliyat sonrasi kalsitonin duser. Buna karsilik ameliyat sonrasi kalsitonin artmaya devam ederse meduller kanser nuks etmis demektir. Noduler guatrli bir hastada kanda asiri kalsitonin hormonu varsa meduller kanserden suphelenilir. Tani icin nodule biyopsi yapilir. Operasyon oncesi meduller kanser tanisi konursa birlikte olabilecek olan paratiroid hastaligi ve feokromasitoma denen bobrekustu bezi hastaligi icin ameliyat oncesi kan kalsiyumu, paratiroid hormonu, kan katesolaminleri ve idrarda metanefrin tetkikleri olculur. Ayrica ultrason , tomografi veya MRI ile boyun, karin ve gogus taranir.
Meduller kanserli hastalarin % 30’unda yuzde kizarma, ishal ve yorgunluk olabilir.
Meduller kanserde diger tiroid kanserlerinde oldugu gibi ameliyatla tiroid bezinin hepsi alinir. Lenf bezlerinde kanser yayilimi varsa hepsi ameliyatla cikarilir. Ameliyattan sonraki 8-12nci haftada kalsitonin olculur. Kalsitonin yuksek ise kanser yine var demektir. Kanserin yerini bulmak icin ultrason, tomografi, MR, sestamibi sintigrafisi, MIBG sintigrafisi, DMSA sintigrafisi ve oktreotid sintigrafisi gibi tetkikler yapilarak kanserin yeri bulunmaya calisilir.
Ameliyat olan meduller kanserli hastalarda kalsitonin olcumu hastanin takibinde nuksun ve tumor odaginin saptanmasinda faydalidir. Eger kalsitonin ameliyat sonrasi 10 pg/ml’den kucuk ise hastalik yok olmus kabul edilir. Ancak iyi bir ameliyat sonrasi bile kalsitoninin normale inmeme orani % 40-60 arasinda degismektedir. Kalsitonin salgilayan kanser odagini saptamak cogu hastada da mumkun olmamaktadir. Ozellikle kalsitonin duzeyinin 50 pg/ml’nin altinda oldugu hastalarda kanser odagini saptamak zordur.
Ameliyat sonrasi kalan tiroid dokusu icin radyoaktif iyot tedavisi yapilir. Devam eden veya nuks eden meduller kanserde en iyi tedavi cerrahidir. Cikarilabildigi kadar ameliyatla tumor cikarilir. Cunku diger tedavilerin etkisi azdir ve radyoaktif iyot tedavisi faydali olmaz.
Ilerleyen ve ameliyatla cikarilamayan tumorlerde radyoterapi (isin tedavisi) ve kemoterapi uygulanabilir.
Anaplastik Tiroid Kanseri
Tum tiroid kanserlerinin %1-3’nu olusturur. Tipik olarak son zamanlarda hizli buyuyen tiroid nodulu veya kitlesi vardir. Cok hizli seyreden bir kanserdir. Siklikla ilk tani konuldugunda tumor zaten yayildigindan hastalar ameliyat edilme sansini kaybetmis olabilir. Ameliyat, radyoterapi ve arkasindan kemoterapi uygulanmalidir. Anaplastik kanser radyoaktif iyot tutmadigindan tedavide kullanilamaz.
Tiroid Kanserlerinin Iyi veya Hizli Seyredecegine Isaret Eden Belirtiler Nelerdir?
Tiroid kanser teshisi kondugunda yasin 45’den fazla olmasi veya yasin 15’ ten kucuk olmasi, uzak organlarda kanserin yayilmis (metastaz) bulunmasi, kanser tipinin kotu olmasi, tumor capinin 1 cm’den buyuk olmasi, kanserin tiroid bezinde birkac odakta bulunmasi, kanserin lenf bezlerine yayilim yapmis olmasi, hastanin erkek olmasi ve tedavinin 12 aydan fazla gecikmesi kanserin biraz kotu veya hizli seyredecegini dusundurur. Ayrica ameliyatta tiroid bezinin hepsinin cikarilmamasi ve radyoaktif iyot tedavisinin verilmemesi gidisin iyi olmamasina neden olur.
Tumor capi buyudukce kanserin seyri daha hizli olur. Tumorun radyoaktif iyot tutmamasi da tedavi icin sikinti yaratir.
Kanserin iyi gidisli seyredecegini gosteren belirtecler ise hastanin kadin olmasi, tumorun damara yayilmamis olmasi , tek bir odak halinde bulunmasi, ameliyatla tiroid bezinin hepsinin alinmasi, ameliyat sonrasi radyoaktif iyot tedavisinin yapilmasi ve Levotiroksin ilacinin kullanilmasidir.
Lenf bezlerine kanserin yayilmasi papiller kanserden olum riskini artirmaz, ancak tiroid bezine yakin boyun bolgesinde kanserin nuks etmesini artirir. Follikuler kanserde ise lenf bezi yayilimi kanser seyrinin hizli olacagini gosterir. Meduller kanserde lenf bezi tutulumu varsa kanser daha cabuk nuks eder.
Tiroid Kanserleri Nasil Tedavi Edilir?
Tum tiroid kanserli hastalarda (tumor capi ne olursa olsun) mutlaka uygulanmasi gereken dort tedavi basamagi vardir ve bunlar sirasiyla soyledir:
1. Ameliyat: Ameliyatla tiroid bezinin hepsi cikarilir.
2. Radyoaktif iyot tedavisi: Ameliyattan 4-6 hafta sonra radyoaktif iyot tedavisi yapilir.
3. Levotiroksin ilaci ile tedavi
4. Belirli aralarla takip: Tiroglobulin, tiroglobulin antikoru ve vucut taramasi ile takip yapilir.
Bu tedavi basamaklari uygulanan tiroid kanserli hastalarda kanser cogunlukla yok olmaktadir. Ancak ameliyat yetersiz yapilirsa veya tiroid bezinin hepsi alinmaz ise; yahut da radyoaktif iyot tedavisi yapilmaz ise kanser nuksu sik gorulmektedir.
Tiroid Kanserli Hastalarda Ameliyat Ile Bezin Hepsi Cikarilmalidir
Tiroid kanserli hastalarda ilk tedavi ayagi ameliyattir ve ameliyatta tiroid bezinin hepsinin cikarilmasi gerekir. Kanser teshisi ameliyattan sonra ortaya konursa ikinci bir ameliyatla tiroid bezinin geri kalanini da alinmalidir. Bazen bezin birkac noktasinda birden kanser olabileceginden tiroid bezinin tamamen alinmasi gerekir. Lenf bezlerinde kanser yayilimi olan hastalarda bu bezler de ameliyat ile temizlenir.
Ameliyat oncesi kanda tiroglobulin olcmek de faydalidir. Ameliyat oncesi yuksek tiroglobulin olmasi o hastada kanser oldugu anlamina gelmez, ancak kanserin tiroglobulin salgiladigini ve iyi seyredecegini gosterir. Biyopside kanser varsa ve ameliyat oncesi tiroglobulin yuksekse bu durum kanserin iyi seyredecegini gosterir. Ameliyat oncesi kanserli hastada tiroglobulin dusuk ise kanser tiroglobulin uretmiyor demektir ve ameliyat sonrasi tiroglobulin kanda dusuk olsa bile bu hastalar riskli hastalardir veya kanserin seyri hizli olacak demektir.
Ameliyat sonrasi uyusma, karincalanma, kasilma gibi sikayetleriniz varsa kan kalsiyumu dusuk demektir. Kalsiyum dusuklugunun nedeni ameliyatta paratiroid bezlerinde hasar olmasi veya bu bezlerin kanlanmasi bozuldugundan dolayi paratiroid hormonu az salgilanmasindandir. Paratiroid hormon dusuklugu ise kan kalsiyumunu dusurur ve tedavi icin kalsiyum ve D vitamini ilaclari almaniz gerekir.
Tiroid Kanserinde Radyoaktif Iyot Tedavisi Nasil Yapilir?
Radyoaktif iyot (RAI) tedavisi ameliyat sonrasi geride kalan normal tiroid dokusunu veya kanser hucrelerini oldurmek amaciyla uygulanir. Biz tum kanser hastalarinda (hangi evrede ve tumor capi ne olursa olsun) ameliyat sonrasi RAI tedavisi uygulamaktayiz. Radyoaktif iyot tedavisi yapmanin diger bir faydasi hastayi takipte tiroglobulin olcumlerinin faydali olmasidir. Radyoaktif iyot tedavisi yapilmayan hastalarda tiroglobulin olcumu kanser nuksunu veya alevlenmesi hakkinda bilgi veremez.
Ameliyattan 6 –8 hafta sonra RAI tedavisi yapilir. RAI tedavisi icin ameliyat sonrasi TSH’nin yukselmesi ve en az 20 IU/L’nin uzerine cikmasi gerekir. Eger TSH yukselmiyorsa ameliyat sonrasi tiroid bezinde cok doku kalmis demektir ve tekrar ameliyat gerekebilir.
Tiroid kanserli hastalara 100-150 mCi (milikuri) dozunda radyoaktif iyot verilir. Radyoaktif iyot alindiktan 4-7 gun sonra sonrasi tum vucut taramasi yapilarak kanserin vucutta yayilip yayilmadigi arastirilir. Bazen geride kalan normal tiroid dokusunu yok etmek icin 25-50 mCi radyoaktif iyot verilebilir. Radyoaktif iyot verilmeyen hastalarin %30’unda kanser nuks ettiginden mutlaka radyoaktif iyot tedavisi yapilmalidir.
Radyoaktif iyot tedavisinden sonra levotiroksin ilacina baslanir ve 6-9 ay sonra tekrar vucut taramasi icin gelmeniz istenir. Bu taramada yok olmamis tiroid dokusu veya tumor saptanmissa tekrar radyoaktif iyot tedavisi yapilir. Bu sekilde 6-9 ayda bir tarama yapilir ve radyoaktif iyot tedavisi taramalarda tumor gorulmeyinceye kadar tekrar verilir. Bu taramalar oncesi kullandiginiz Levotiroksin ilaci kesilir ve TSH’nin yukselmesi saglanir. Size verilen tarama gununden bir ay once Levotiroksin ilaci kesilir. Diger hastaliklara ait ilac aliyorsaniz (kalp, tansiyon ve seker hastaligi ilaci gibi) onlar alinir. TSH yukselince radyoaktif iyot tedavisi daha etkili olur. TSH ilac kesildigi halde yukselmiyorsa radyoaktif iyot tedavisi faydali olmaz ve yapilamaz.
Radyoaktif iyot tedavisinden veya taramalardan en az 2 hafta once dusuk iyotlu diyet yapmaniz gerekir. Genellikle iyotlu tuz, deniz urunleri, sut ve sut urunleri ve yumurta kisitlanir. Dusuk iyotlu diyet onerisi Tablo–’de verilmistir.
Radyoaktif Iyot Tedavisi Oncesi Dusuk Iyotlu Diyet Nasil Yapilir?
Radyoaktif iyot tedavisinden 2 hafta once iyotsuz beslenmek gerekir. Burada amac vucuttaki iyodu tedavi oncesi azaltmak ve tiroid bezi dokusu veya kanser dokusunu iyoda ac hale getirerek radyoaktif iyot verilince tiroid bezinin daha hizla radyoaktif iyot tutmasini saglamaktir.
Tablo-7: Tarama ve tedavi oncesinde 2 hafta sureyle yenmemesi gereken yiyecekler
1. Iyotlu tuz
2. Sut ve sut urunleri, dondurma, peynir ve yogurt
3. Yumurta sarisi
4. Deniz urunleri
5. Iyotlu oksuruk surubu, iyotlu sac boyasi
6. Kirmizi gida boyasi iceren yiyecekler, sekerler, turp, marul
7. Lokanta gidalari
8. Soya fasulyesi ve soya yagi
9. Cikolata
10. Patates kabugu
11. Icinde iyot bulunan multivitamin ilaclar
Radyoaktif iyot tedavisi icin hastanede ne kadar yatacagim?
Radyoaktif iyot tedavisi nukleer tip merkezlerinde yapilir. Kanser nedeniyle yuksek doz radyoaktif iyot alacaginizdan Nukleer Tip Merkezinde bulunan odalarda bir hafta tek basiniza kalmaniz gerekir.
Radyoaktif Iyot aldiktan sonra kaldigim odada yapmam gerekenler nelerdir?
Radyoaktif iyot verildikten sonra hastalarin kabiz kalmamaya dikkat etmesi gerekir. Bu amacla gunde en az 8-10 bardak su icmelidirler. Kabizlik bagirsaklarin ve seks organlarinin (testis veya yumurtalik) daha fazla radyasyon almasina neden olur. Tuvalet her defasinda 2 defa yikanmali ve eller de ayni sekilde 2 defa yikanmalidir. Odaya gelen gorevlileri fazla mesgul etmemeye calisiniz. Erkekler idrarini ayakta degil oturarak yapmalidir.
Levotiroksin ilacini kesmeden vucut taramasi nasil yapilir?
Tiroid kanserli hastalarda tarama oncesi Levotiroksin ilaci 4-6 hafta sureyle kesilerek hipotiroidiye (tiroid bezi yetmezligine) girmeleri istenir. Bu sayede kanda TSH hormonu artar ve tarama amaciyla verilen radyoaktif iyot yuksek TSH hormonu sayesinde vucut tarafindan daha iyi tutulur.
Hastalarin ilaci kesmeleri ve hipotiroidiye girmeleri hastalarin yasam kalitesini bozdugu icin bu durum rahatsiz edici bir durumdur.
Halen Turkiye’de bulunmayan ancak yurtdisinda bazi ulkelerde bulunan sentetik TSH hormonu sayesinde artik hastalarda tiroid ilacini kesmeden tarama yapilabilmektedir. Yurtdisinda “Thyrogen” adiyla satilan bu sentetik TSH hormonu ile yapilan taramalardan iyi sonuc alinmistir.
Thyrogen ilaci sadece tarama icin degil ayni zamanda hastaligin veya tiroid kanserinin nuks edip etmedigini anlamak icin de kullanilmaktadir. Thyrogen ignesi yapildiktan sonra olculen tiroglobulin duzeyi kanserin nuks edip etmedigi konusunda daha saglikli bilgi vermektedir.
Radyoaktif iyot Tedavisinin Yan etkisi Var midir?
Radyoaktif iyot tedavisi sirasinda hafif bulanti olabilir. Tukruk bezlerine radyasyonun etkisi ile agizda metalik tat gelisebilir ve agiz kurulugu birkac hafta surebilir.
Tekrarlanan radyoaktif iyot tedavileri tukruk bezlerinde tukruk akimini azaltabilir ve tas olusturabilir.
Karaciger testlerinde de gecici degisiklikler olabilir.
Bazen radyoaktif iyot verildikten hemen sonra tiroid bezi iltihabi (radyasyon tiroiditi) olusabilir ve bu hastalarda boyunda hassasiyet, tiroid hormonlarinda hafif yukseklik nedeniyle carpinti, terleme gibi sikayetler, yutkunmakta zorluk ve kulak agrisi gelisir. Bu tur sikayetleriniz oldugunda hemen doktorunuza muracaat ediniz. Bu hastalarda kortizon tedavisi faydali olmaktadir.
Radyoaktif iyot tedavisini tek doz alan 19-50 yas arasi kadinlarin yaklasik % 30’unda gecici yumurtalik yetmezligi, kisa sureli adet kesilmesi (12 ayi gecmeyen) ve gecici FSH ve LH hormon yuksekligi gelisebilir.
Genc erkeklerde ise radyoaktif iyot dozuna bagli olmakla beraber 1/3 erkekte testiste hafif hasar ve buna bagli olarak FSH hormonunda yukselme gelisebilir. Bu durum 9 ay icinde normale doner. Bazi hastalarda sperm sayisinda azalma olur ve daha sonra duzelir.
Radyoaktif iyot tedavisinden sonra dikkat etmeniz gereken hususlar:
Radyoaktif iyodun buyuk bir kismi diski ve idrarla, bir kismi da tukuruk ve ter gibi vucut sivilariyla vucudunuzdan atilir. Ayrica radyoaktif iyot vucudunuzda bir sure kalacagindan ve radyasyon yayacagindan cevrenizde bulunanlar radyasyona maruz kalacaktir. Bu nedenle akrabalarinizi, yakinlarinizi, arkadaslarinizi, is arkadaslarinizi ve diger kisileri korumak sizin sorumlulugunuzdadir.
Almis oldugunuz radyoaktif maddeden dolayi yakininizda bulunan kisiler hem vucudunuzdaki maddenin sebep olacagi dis isinlanmadan hem de vucudunuzdaki maddenin idrar, ter, tukuruk gibi vucut sivilarinizla atilmasindan dolayi radyasyonun etkilerine maruz kalabilirler.Bu nedenle su kurallara uyunuz:
• Hastane cikisinda 10 saat suresince kesinlikle toplu tasima araclarina binmeyin. Taksi veya ozel arabayla yolculuk edebilirsiniz ancak aracin arkasinda ve surucuden en uzak tarafta oturun. Ayni surucu ile yolculuk iki saati asmamalidir. Diger yolcularin radyasyona daha az maruz kalmasini saglamak icin gerekli onlemleri alin. Ornegin surekli olarak ayni yolcunun yaninda oturmayin, belli surelerle yer degistirin. Eger bos yer varsa diger yolculardan en uzak yere oturun.
• Evde ve iste cevrenizde bulunan kisilerden mumkun oldugunca uzak durun. Cevrenizdeki kisilerle aranizda en az 1 metre mesafe birakin ve 1 saatten fazla bir arada kalmayin. Daha uzun sure bir arada bulunmaniz gerektiginde aranizda en az 2 metre mesafe birakin.
• Bebekler ve 10 yasindan kucuk cocuklarla yakin temasta bulunmayin. Onlara sarilmayin ve kucaklamayin. Cocuklar radyasyona karsi yetiskinlere kiyasla daha hassastir.
• Kucuk cocuklariniz varsa cocugunuzu kucaginizda tutmayin, kucaklamayin, opmeyin ve yemek yedirmeyin. Belli bir sure onlara bir baskasinin bakmasini saglayin.
• Eger emziriyorsaniz sut vermeyi kesin.
• Hamile kadinlar yaninda durmayin.
• 12 ay sure ile hamile kalmayin
• Esinizle ayni yatakta yatmayin ; yatarken aranizda en az 2 metre mesafe birakin. En iyisi ayri odada kalin ve uyuyun.
• Birkac saatlik kisa sureli ziyaretci kabul edebilirsiniz. Ziyaretcilerle aranizda en az iki metre mesafe birakin. Cocuk ve hamile ziyaretci kabul etmeyin.
• Tedaviden sonra isinize donmek zorunda kalirsaniz mesai arkadasinizla uzun sure bir arada kalmayin. Isvereninizi durumunuz hakkinda bilgilendirin.
• Ozellikle kucuk cocuklarla bir arada olmanizi gerektiren iste calisiyorsaniz isinize ara verin (Ogretmen, cocuk bakicisi vb.).
• Radyasyona duyarli bir iste calisiyorsaniz isine ara verin. (Fotografcilik, RIA laboratuvari gorevlisi vb.)
• Sinema, tiyatro, konser ve benzeri kalabalik mekanlara gitmeyin.
• Tuvalet sonrasi elleri en az 2 kez cok iyi yikayin.
• Lavabolari iyice yikayin.
• Catal ve kasik ayri kullanin. Bunlari ayri olarak yikayin.
• Tuvaleti, her tuvaletten sonra 2-3 defa yikayin ve 2 kova su dokun.
• Erkekler idrar yaparken ayakta degil oturarak alafranga tuvalete yapmalidir
Yukarida belirtilen onlemler en az bir hafta uyulmasi gerekir. Bundan sonra normal yasantiniza devam edebilirsiniz.
Radyoaktif iyot alinan gunun ertesi gunu Levotiroksin ilacina baslamak gerekir.
Tiroid kanserli hastalar levotiroksin Ilacini Nasil Kullanir?
Tiroid kanserli hastalarda tiroid bezinin hepsi ameliyatla alindigindan ameliyattan hemen sonra tiroid bezi yetmezligi gelisir. Tiroid yetmezligi nedeniyle kanda yukselen TSH hormonu kanserin buyumesine de neden oldugundan Levotiroksin ilaci mutlaka kullanilir. Bu ilaclara radyoaktif iyot tedavisinin alindigi gunun ertesi gunu baslanir. Bu ilaclarin dozu kanserin yayilim yapip yapmamasi durumuna gore ayarlanir. Kanser yayilim yapmamissa TSH duzeyi 0.1-0.4mIU/ml arasinda olacak sekilde bu ilaclar alinir. Kanserde yayilim varsa ilaclarin dozu biraz fazla alinir ve TSH 0.1 U/L’nin altina inecek sekilde ilac kullanilir. Burada amac bu tedavinin kanserin ilerlemesini onlemesidir. Kalp hastaligi ve kemik erimesi olanlarda ilac dozlari buna gore doktorunuz tarafindan ayarlanir.
Tiroid kanserli hastanin kontrolleri nasil yapilir?
Tiroid ameliyati yapilmis, arkasindan radyoaktif iyot tedavisi almis ve daha sonra Levotiroksin ilaci kullanan hastalar ilk zamanlar 6-9 ayda bir sonra duruma gore ve doktorunuzun kararina gore kontrollere gelirler. Bu kontrollerde amac kanserin nuks edip etmedigini anlamak ve tiroid hormon durumunu kontrol etmektir.
Tiroid kanserinin nuks edip etmedigini anlamak icin kontrollerde yapilan tetkikler sunlardir:
1- Kanda tiroglobulin duzeyini olcmek (papiller ve follikuler kanserli hastalar icin)
2- Kanda anti-tiroglobulin antikor olcumu yapmak (papiller ve follikuler kanserli hastalar icin)
3- Kanda kalsitonin hormonu olcmek (meduller tiroid kanserli hastalar icin)
4- Radyoaktif iyot veya baska izotoplarla vucut taramasi yapmak
5- Tiroid ultrasonu yapmak
Vucut taramasi radyoaktif iyot ile yapilan bir tetkiktir. Tum vucudun tarandigi bu tetkikte vucudun herhangi bir yerinde kanser olup olmadigi kolayca anlasilir. Radyoaktif iyot taramasi papiller ve follikuler kanserli hastalarda yapilir. Diger kanserlerde pek faydasi olmaz. Eger bu taramalarda kanser saptanirsa kanserin durumuna gore ameliyat, radyoaktif iyot tedavisi ve isin tedavilerinden birisi uygulanir. Bu tedaviye doktorunuz karar verir.
Kontrollerde T3, T4, TSH hormonlari ile Anti-TPO, anti-Tiroglobulin antikorlari, tiroglobulin olcumu ve kanda kalsiyum olcumleri ve tiroid ultrasonu yapilir. Ileri tetkikler yapilip yapilmayacaginiza doktorunuz karar verir. Bu tetkikler sayesinde tiroid kanserinin tekrar olusup olusmadigi veya yayilip yayilmadigi kontrol edilir.
Papiller ve follikuler kanserli hastalarda kanda tiroglobulin olcumu kanser nuksunu gosteren en hassas testtir. Tiroglobulin duzeyleri Levotiroksin alirken 2 ng/ml’nin altinda veya bu ilaclari almiyorken 5 ng/ml’nin altinda ise kanser yok demektir. Buna karsilik kan tiroglobulin duzeyleri gittikce artiyorsa kanser nuks ediyor demektir. O zaman doktorunuz buna uygun tetkikler yapacak ve tedavinizi ayarlayacaktir. Tiroglobulin duzeylerinin dogru sonuc vermesi icin hastanin kaninda tiroglobulin antikorunun yuksek olmamasi gerekir. Tiroglobulin antikoru kaninda yuksek olan hastalarda olculen tiroglobulin yanlis sonuc verdiginden pek dikkate alinmaz.
Tiroglobulin olcumu her seferinde ayni metotla yapilmalidir; farkli metotlar farkli sonuclar verir. Tiroid kanserli hastalarin %15-20’sinde anti-tiroglobulin antikoru vardir.
Anti-tiroglobulin antikor duzeyleri (Anti-Tg antikor) kanser nuksu hakkinda bilgi verdiginden olculmelidir. Anti-Tg antikor sikligi tiroid kanserli hastalarda % 25 oraninda iken toplumda % 11 oraninda yuksek olarak saptanir. Kanser hastasinda anti- tiroglobulin antikor miktari gittikce yukseliyorsa kanserin nuks etme olasiligi artar. Bu hastalarda da ileri tetkikler yapilir. Anti-tiroglobulin antikorlari 6-12 aylik bir surede gittikce artiyorsa kanser nuks ediyor demektir. Bununla birlikte radyoaktif iyot tedavisi sonrasi ilk 6 ayda anti-tiroglobulin antikorlarinin normalde yukselecegini unutmamak gerekir.
Meduller kanserli hastalarda takipte kalsitonin ve karsinoembiriyojenik antijen duzeyleri olculur. Kalsitonin duzeyi dusmeyen veya gittikce artan hastalarda vucutta meduller kanser var demektir. Bu hastalarda tomografi, MR gibi tetkikler ve nukleer tip merkezinde baska taramalar yapilir. Bazen bu tetkiklere ragmen kanser odaginin saptanamadigi durumlar olabilir
PET Taramasi Nedir?
PET (pozitron emisyon tomagrafi), tiroid kanserli hastalarda yayilimin oldugu organlari veya yerleri saptamakta kullanilan ve yeni kullanima gecmis bir tetkiktir. Ozellikle tiroglobulin duzeyi yuksek oldugu halde yapilan radyoaktif iyot vucut taramasi ile kanserin nerede oldugu saptanamayan hastalarda faydali olmaktadir. PET cihazi ulkemizde bazi merkezlerde bulunmaktadir.
Tiroid kanserinde isin tedavisi (radyoterapi) ve kemoterapi ne zaman yapilir?
Tiroid kanseri kemiklere yayilirsa veya boyunda bir bolgede yapisiklik varsa radyoterapi yapilir. Follikuler kanserin Hurthle hucreli tipinde de boyuna yonelik radyoterapi yapilabilir. Uzak organlara yayilimin oldugu kanser hastalarinda onkoloji uzmanlarinin onerileri dogrultusunda kemoterapi denilen kanser ilaclariyla tedavi yapilir. | 
