SODYUM DUSUKLUGU VE TIROIT
|
SODYUM DÜŞÜKLÜĞÜ VE GUATR
Kandaki sodyum düşüklüğünün birçok nedeni vardır.
Kanda sodyumun 135 mEq/L den az olmasına sodyum düşüklüğü denir. Sodyum
düşüklüğünün nedenleri şunlardır:
A. Böbrek Dışından sodyum kaybı olması nedeniyle
1. Kusma ve ishal
2. Peritonit, pankreatit, yanıklar, kas erimesi
3. Yanıklar, aşırı terleme, kistik fibrozis
B. İdrarla Sodyum Kaybı
1. Tuz kaybettiren nefrit
2. Adrenal yetmezlik
3. İdrar söktürücü ilaçlar (tansiyon ilaçları)
C. Vücut Sıvı kaybı olmadan oluşan sodyum düşüklüğü
1. Tiroid Yetmezliğ
2. Hipofiz yetmezliği, adrenal yetmezliği
3. İlaçlar ( epilepsi ilaçları, karbamazepin, klofibrate, siklosporin, fenotiazin, antidepressanlar, vinkristin)
4. Çok su içmek
5. uygunsuz ADH sendromu
D. VÜCUT VOLUM ARTMASINA BAĞLI Sodyum Değişikliği
1. Nefrotik sendrom denilen böbrek hastalığı
2. Siroz
3. Konjestif kalp yetmezliği
4. Kronik böbrek yetmezliği
E. Bazı Hastalıklara bağlı Sodyum Düşüklüğü
1. Şeker yüksekliği (hiperglisemi)
2. Mannitol adlı serum verilmesi
3. Kanda trigliserid isimli yağ yüksekliği
4. Multipli myeloma hastalığı
SODYUM DÜŞÜKLÜĞÜYLE BİRLİKTE OLAN HASTALIKLAR
1. Tiroid yetmezliği (Hipotiroidi)
2. Hipofiz yetmezli
3. Adrenal Yetmezliği
4. Uygunsuz ADH sendromu
SODYUM DÜŞÜKLÜĞÜNDE BELİRTİLER
sodyum 130-135 arasında hafif yetmezlik vardır. Bu durumda pek bir belirti, şikayert olmaz.
120-130 arasında sodyum varsa bulantı, kusma, halsizlik olur
115-120 mEq/l arasında ise baş ağrısı, halsizlik, oryantasyon bozukluğu olur.
Bazı kişilerde tansiyon düşmesi, halsizlik, iştahsızlık, kas krampları, vucut ısında düşme olabilir.
HANGİ TETKİKLER YAPMALI?
Önce bu düşükllğün bir laboratuvar hatası olup
olmadığını anlamak için tekrar sodyum ölçümü yapılmalı veya başka bir
laboratuvarda tekrar ölçüm yapılmalı
Üre, kreatinin, idrar dansitesi, böbrek testleri, karaciğer testleri, kanda şeker, kanda trigliserid ölçümleri yapılmalı.
Ayrıca mutlaka Tiroid hormonları (TSH, T3 ,T4) ölçülmeli
KAN SODYUMU 125 MEq/L ve ALTINDAYSA MUTLAKA BİR HASTANEYE -ACİL SERVİSE BAŞVURUNUZ
SODYUM VE TUZ
Sodyum vücudumuzda en çok bulunan minerallerden
birisidir. Sodyum genellikle sofra tuzu veya tuzlu gıdalarla alınır.
Sodyum, damarlar içindeki kanın miktarı ve tansiyonumuzun kontrolünde
önemli rol oynar.
Kandaki sodyumun normal sınırlarda olmasını bazı
hormonlar ayarlamaktadır. Bu hormonlardan birisi böbreküstü bezinden
salgılanan aldosteron hormonu ile kortizol hormonudur. Beynimizde bulunan hipofiz isimli bezden salgılanan antidiüretik hormon (ADH) isimli hormon da kan sodyum düzeyinin az veya çok olmasında etkili olmaktadır.
Kandaki sodyum azlığı genellikle az tuz yenmesinden kaynaklanmaz.
Eğer kandaki sodyumun miktarı 135 mEq/L’nin altına
inerse sodyum düşüklüğü var denir. Kanda sodyum düşüklüğü ya vücutta
aşırı su birikmesi nedeniyle ya da aşırı sodyum kaybı nedeniyle oluşur.
Kortizol hormonunun az olması, tiroit hormonlarının az olması kanımızda
sodyum miktarını azaltabilir. ADH hormonunun aşırı salgılanması ise
vücutta su miktarını artırarak kan sodyumunu azaltabilir. Kandaki
sodyum düştüğünde baş ağrısı, bulantı, kusma, kas krampları, yorgunluk
ve baygınlık meydana gelir.
Aşırı egzersiz yapanlarda ve özellikle maraton
koşucularında kan sodyumunda düşme sık görülür. Bunun nedeni vücutta
sıvı birikimi olmasından ve sıvı atılımı azalmasından ileri gelir.
Bazı ilaçların kullanımı da kan sodyum düşüklüğü yapar. Bu ilaçlar şunlardır: Morfin, idrar söktürücü ilaçlar (Lasix), romatizma ilaçları (ibubrofen, naproksen), Prozac, ve Tofranil gibi psikiyatri ilaçları.
Erişkin bir kişi için günlük 1.5 gram sodyum alımı
(Tuz olarak en fazla 5.8 gram) yeterlidir. Bir besindeki sodyum miktarı
2.5 ile çarpınca tuz miktarı ortaya çıkar. Örneğin bir besinde 1.0 gram
sodyum var demek, 1x2.5= 2.5 gram tuz var demektir.
Tuz alınması ile bazı hastalıkların gelişmesi
arasında ilişki vardır. Diyetteki tuz azaltılınca aşağıdaki
hastalıkların görülme sıklığında azalma saptanmıştır:
·Mide kanseri
·Kemik erimesi
·Böbrek taşı
·Tansiyon
Tuzun fazla alınması bulantı, kusma, ishal ve karında kramp yapar.
SODYUM DÜŞÜKLÜĞÜ YAPAN TİROİD YETMEZLİĞİ(HİPOTİROİDİ) NEDİR?
Tiroid bezinin az çalışmasına ve bu nedenle tiroid
hormonlarını az üretmesine ve sonuçta kanımızda tiroid hormonlarının
(T3 ve T4) düşük olması durumuna tiroid yetmezliği veya tıp dilinde hipotiroidi
denir. Tiroid hormon yetersizliği sonucu vücudumuzun tüm metabolik
olaylarında yaygın yavaşlama vardır ve bu nedenle vücudun dengesi alt
üst olur. Vücuttaki bu bozuklukların yanı sıra ruhsal çöküntü,
unutkanlık, hareketlerde yavaşlama ve uykusuzluk görülür. Hamilelik
döneminde tedavi edilmeyen tiroid yetmezliği bebeklerde zeka geriliğine
neden olabilmektedir.
Hipotiroidizm, toplumda % 4.6 oranında bulunur.
Bunun çoğunluğunu başlangıç halindeki veya hafif derecedeki tiroid bezi
yetmezliği (sadece TSH yüksek fakat T3 ve T4 normal olması) oluşturur.
Tiroid yetmezliği tiroid fazla çalışmasından daha çok görülür ve
nodüllerden sonra en sık görülen tiroid hastalığıdır.
Tiroid yetmezliği kadınlarda daha sık görülür ve yaşın artmasıyla sıklığı çok artar.
Bebek ve çocuklarda büyüme ve gelişmede belirgin
gecikmeye, erişkinlerde ise vücut metabolizmasında yavaşlamaya neden
olan tiroid yetmezliği tedavi edilmediği durumda kalp ve damar
hastalıklarına neden olabilmektedir.
Tiroid yetmezliği olan kişilerde tedavi olmazsa kanda sodyum düşeyi düşük olablir.
SODYUM DÜŞÜKLÜĞÜ VE BÖBREK ÜSTÜ BEZİ YETMEZLİĞİ
Adrenal bezin yetmezliği adrenal bezin kendi
hastalığı nedeniyle olabildiği gibi hipofizden ACTH hormonunun az
salgılanması nedeniyle de gelişebilir.
Adrenal bezin harabiyetinde kanda kortizol düşerken
ACTH hormonu yükselir. Adrenal bezin % 90’nı harap olunca yertmezlik
gelişmektedir.
Adrenal bezin yetmezliği adrenal bezdeki hasardan
dolayı oluşmuşsa buna ‘’Addison hastalığı’’ da denir. 1855 yılında
Thomas Addison isimli bilim adamı tarafından keşfedildiği için onun
adına hürmeten Addison hastalığı denmiştir. Görülme sıklığı 40’lı
yaşlarda artar ve kadınlarda erkeklerden daha fazla görülür.
Adrenal yetmezliğin en sık nedeni otoimmün denilen
bağışıklık sistemi bozukluğu sonucu adrenal bezlerin harap olmasıdır.
Bu durum hastaların % 80-90’nını oluşturur.
Bunun dışında tüberküloz (verem), mantar ve başka enfeksiyonlar nedeniyle de adrenal bez hasarı ve yetmezliği gelişir.
Adrenal bezler az kortizol salgılıyorsa adrenal
yetmezlik oluşur ve bu kişilerde halsizlik, yorgunluk, kilo kaybı,
aralıklı kusma, karın ağrısı, ishal veya kabızlık, genel halsizlik, kas
krampları, eklem ağrıları, oturup-kalkmakla tansiyon düşmesi (postural
hipotansiyon) olabilir.
Genel halsizlik, yorgunluk ve bitkinlik, iştahsızlık
ve kilo kaybı (15 kg’a kadar) genellikle ilk bulgulardandır. Bulantı ve
kusma sık değilse bile kriz öncesinde mutlaka gözlenir.
Hipotansiyon yani tansiyon düşüklüğü hastaların
%90’ında vardır ve genellikle oturup-kalkma ile oluşan şekildedir ve
baş dönmesi oluşur.
Kan şekerinde düşme görülebilir.
Tuz yeme isteği ve hafif ateş olabilir.
Hafıza zayıflaması, depresyon, psikoz görülebilir.
Adrenal androjenlerin eksikliği ile kadınlarda pubik
ve aksiler (koltuk altı) kıl kaybı, adet kesilmesi görülebilir.
Hipofize bağlı adrenal yetmezlikte LH, FSH, TSH hormonları eksikliğine
bağlı belirtiler de bulunabilir.
SODYUM DÜŞÜKLÜĞÜ VE HİPOFİZ YETMEZLİĞİ
Hipofiz bezinin hasar görmesi sonucu hormonlarını
salgılayamamasına hipofiz yetmezliği veya tıp dilindeki adıyla
‘’hipopituitarizm’’ denir. Hipofiz yetmezliği hipofiz bezinin hasar
görmesi nedeniyle olabildiği gibi hipotalamustan salgılanan hormonların
azlığı veya yokluğu sonucu da olabilir.
Hipofiz yetmezliği olunca hipofizden salgılanan
hormonlar az salgılanacağı için diğer salgı bezlerinde de yetmezlik
gelişir. Örneğin TSH az salgılandığı için tiroid bezi iyi çalışamaz ve
tiroid hormon azlığı (hipotiroidi) oluşur. ACTH az salgılandığı için
adrenal bez yetmezliği yani kortizol hormon yetmezliği oluşur. FSH ve
LH az salgılanırsa yumurtalık veya testis iyi çalışamaz.
Kansızlık (anemi), kan şekeri düşüklüğü, kanda sodyum düşüklüğü vardır. Kan yağları yükselir. Kemik erimesi sıktır.
SODYUM DÜŞÜKLÜĞÜ HORMON HASTALIKLARI, GUATR-TİROİD
HİPOFİZ NEDENİYLE veya trigliserid yüksekliği veya Şeker hastalığı
nedeniyle olmuşsa bir ENDOKRİN UZMANINA başvurunuz.
KAYNAKLAR
| |
|
|
|
| |
|
|
