|
TİROİD (GUATR) ULTRASONU VE TİROİD SİNTİGRAFİSİ
TİROİD ULTRASONU VE TİROİD SİNTİGRAFİSİ
Tiroid ultrasonu boynumuzda bulunan tiroid bezindeki
yapısal durumu, anormallikleri, guatr veya nodulu saptamak için
kullanılan en faydalı bir tetkiktir.
Tiroid ultrasonu, ultrason aletinin prob denen ufak
bir parçasını boynunuza koyarak ses dalgası gönderilmesi ve bu ses
dalgalarının görüntüsünün bilgisayar ekranında görülmesi ile yapılan
bir tetkiktir. Ses dalgası olduğundan gebelerde de güvenle yapılabilir.
Tiroid ultrasonu tiroid bezinde bulunan nodülün
kanser veya iyi huylu olup olmadığını kesin olarak ayırt edemez.
Ultrason ancak bir nodülün kistik olup olmadığını veya sert olup
olmadığını anlamaya yarar. Ultrason ile ele gelmeyen küçük nodülleri
saptama imkanı da vardır.
Bir nodülde tiroid ultrasonunda kanser şüphesi uyandıracak özellikler şunlardır:
1.Nodül kenarının düzensiz olması
2.Doppler ultrason ile nodülde kan akımının fazla olması
3.Nodülde küçük kalsiyum çöküntülerinin olması
İlk 3 özelliğin kanser için çok önemli olduğu yapılan çalışmalarda ispatlanmıştır.
Tiroid ultrasonu için belirtilecek diğer bir nokta
ultrason yapan hekimin nodülü tanımadaki tecrübesidir. Tiroid
ultrasonunu bu konuda deneyimli hekimler yapmalıdır. Günlük pratikte
bazen karşımıza ilginç ultrason raporları gelebilmektedir. Ultrasondaki
nodül ile alâkası olmayan ufak değişikliklerin nodül olarak rapor
edilmesi hem hastayı hem Endokrinoloji uzmanını sıkıntıya sokabilmekte
ve başka bir laboratuvarda tekrar ultrason yapılabilmektedir. Bu
nedenle tiroid ultrasonu yaptıracağınız laboratuvar hakkında
doktorunuzun görüşünü almanızda fayda vardır.
TİROİD ULTASONU
Tiroid ultrasonu tiroid bezinin büyüklüğünü, bezin
şeklini ve nodül varsa onun büyüklüğünü anlamamıza yarar. Ultrason ile
nodül içinde sıvı olup olmadığı, yani nodülün kistik bir yapısının olup
olmadığı anlaşılır. Ayrıca ilaç tedavisiyle bezin veya nodülün ne kadar
küçüldüğünü veya küçülmediğini daha iyi anlamamızda bize yol gösterir.
Nodül kan akımının Doppler ultrason ile incelenmesi nodüllerin iyi
huylu veya kötü huylu olup olmadığı konusunda ek bilgi verir. Ameliyat
sonrası, tiroid kanserleri takibinde, nodul takibinde belirli
aralıklarla ultrason yapılmalıdır.
Tiroid sintigrafisi :
Damardan teknesyum denilen radyoaktif bir madde verilerek tiroid bezinin filminin çekilmesidir. Damardan teknesyum ilacı verildikten sonra kamera altına yatarsınız ve bu kamera teknesyum
maddesinin tiroid bezi tarafından ne kadar tutulduğunu saptayarak
tiroid bezinin filmi ortaya çıkar. Radyoaktif madde verildiğinden
sintigrafi gebelerde yapılmaz. Sintigrafi ile nodülün sıcak mı, soğuk
mu olduğu anlaşılır. Bu tetkik ile alınan radyasyon sadece birkaç
röntgen filmi çektirmekle aynı ayarda olup endişeye gerek yoktur.
Tiroid hastalığınız varsa öncelikle Endokrinoloji uzmanına başvurmanız gerekir.
Endokrinoloji uzmanlarını Tıp Fakültesi
hastanelerinde ve bazı büyük ihtisas hastanelerinde bulabilirsiniz.
Bulunduğunuz şehirde endokrinoloji uzmanı yoksa öncelikle dahiliye
uzmanına başvurmanız gerekir. Dahiliye uzmanı sizin tedavinizi düzenler
ve gerek görürse endokrinoloji uzmanına sizi sevk eder.
Endokrinoloji uzmanları sizi muayene ettikten sonra
tetkiklerinizi ister ve her türlü tedavinizi düzenler. Tiroid
sintigrafisi ve bazı vücut taramaları nükleer tıp uzmanları tarafından
yapılır. Radyoaktif iyot tedavisi yapılacağı zaman Endokrinoloji
uzmanı, nükleer tıp uzmanı ile temas ederek veya bir konseyde
bir araya gelerek tedavi planı yapılır ve radyoaktif iyot tedavisi
Nükleer Tıp Merkezinde verilir. Radyoaktif iyot tedavisinden sonra
kontrol ve tedavinizi yine endokrinoloji uzmanı ayarlar. Eğer ameliyat
gerekiyorsa endokrinoloji uzmanı sizi cerrahi uzmanına gönderir. Ameliyat olduktan sonra da takiplerinizin endokrinoloji uzmanı tarafından yapılması gerekir.
Tiroid kanserli bir hastanın tedavi ve takibi ise
endokrinoloji, nükleer tıp, genel cerrahi, radyoloji ve patoloji
uzmanlarından oluşan bir ekip tarafından yapılmaktadır.
Tiroid hastalığınızın daha iyi tedavi olmasını
istiyorsanız doktorunuz kadar sizin de bazı sorumluluklarınız vardır.
Bu konuda dikkat etmeniz gereken hususlar şunlardır:
1.Tiroid tetkiklerinizin bir kopyasını kendinizde
bulundurun. Doktorunuz tetkikleri almak istiyorsa bir fotokopisini
mutlaka çektirip dosyanıza koyunuz.
2.Mümkün olduğu kadar aynı laboratuvarda tiroid
tetkiklerinizi yaptırmaya çalışın. Seçtiğiniz laboratuvarın hormon
ölçümlerinin güvenilir olmasına dikkat ediniz.
3.Tiroid hormonlarının serbest olanlarını yani
serbest T3, serbest T4 ölçülmesi daha iyidir. Total T3 ve Total T4
ölçümlerini özellikle doktorunuz önermedikçe yaptırmayınız
4.Bir dosya hazırlayarak tetkiklerinizi bu dosyaya
tarih sırasına göre koyunuz ve her muayeneye gidişinizde bu dosyayı
yanınızda bulundurunuz.
5.Tiroid ilacı kullanıyorsanız ve almayı unutmuşsanız ve bu durum sık oluyorsa doktorunuza söyleyiniz.
6.Doktorunuz tiroid iğne biyopsisi istediği zaman
yaptırmaktan korkup doktora gitmemezlik yapmayınız. Bazen biyopsi
istediğimiz hastalarımızı bir daha göremiyoruz. Aslında bu kişiler
kendi sağlıklarını tehlikeye attıklarının farkında değillerdir.
7.Tiroid dışında başka bir hastalık için ameliyat
olacaksanız mutlaka bu durumu doktorunuza, ameliyat edecek doktora ve
anestezi uzmanı doktora belirtiniz. Ameliyat öncesi tiroid
hormonlarının yapılarak kontrol edilmesi gerekir.
8.Tiroid ameliyatı olmuşsanız mutlaka belirli
aralıklarla kontrole gidiniz. Ameliyat olup daha sonra hiç kontrole
gitmeyen hastalar vardır. Ameliyat olan kişilerde bazen kan
kalsiyumunda düşme, hormonlarda azalma veya artma veya tekrar nodül
gelişebilir.
9.Tiroid kanseriniz varsa ömür boyu düzenli
kontrollere gidiniz. Taramalarınızı, hormon ölçümlerini, tiroglobulin
ve anti-tiroglobulin antikor ölçümlerini unutmayınız.
10.Tiroid hastalıklarının çoğu ailesel olduğundan
çocuklarınızı ve akrabalarınızı ve ailenizi bilgilendirin ve onların da
tiroid tetkikleri yaptırmaları gerektiğini belirtiniz.
11.Gebe kalmayı planlayan tiroid hastası kadınların
bu durumu doktoruna bildirmesi gerekir. Gebe kalınca tiroid
hormonlarının daha sık kontrol edileceğini unutmayınız.
12.İçinde levotiroksin bulunan ilacı kullanan
kadınların özellikle menopoz döneminde TSH düzeyinin iyi takibi
gerekir. İlaç fazla gelir ve TSH çok düşerse kemik erimesi gelişebilir.
Bu nedenle kemik taramalarınızı doktorunuzun önerdiği sürelerde
yaptırınız ve kalsiyum alınız.
13. Tiroid beziniz fazla çalışıyor ve bu nedenle
Propiltiourasl veya Metimazol ilaçlarından birisini alıyorsanız
doktorunuzun haberi olmadan ilacınızı kesmeyiniz.
14.Başka ilaçlar kullanıyorsanız veya
başlayacaksanız doktorunuza bu ilaçlarla aldığınız tiroid ilaçlarının
etkileşip etkileşmeyeceğini sormadan başlamayınız.
15.Doktora gittiğinizde şikayetlerin nasıl ve ne
zaman başladığını, nasıl seyrettiğini, önceden yapılmış olan tedavileri
ve kullandığınız ilaçları ayrıntılı olarak not ediniz ve anlatınız.
Ailenizde başka tiroid hastası olup olmadığını da doktorunuza
belirtiniz.
16.Muayeneye boynunuzu örtmeyen bir giysi ile gidiniz. Boynunuzu örten balıkçı kazak gibi giysiler giymeyiniz.
KAYNAKLAR:
1. Prof Dr Metin Özata, 99 Sayfada Tiroid hastalıkları, 2008, İş Bankası yayını
| |
|
| |
|
|
