|
TİROİDİT-TİROİT BEZİ İLTİHABI
TİROİDİT- TİROİT BEZİ İLTİHABI (SUBAKUT TİROİDİT)
Bu hastalığa ‘’viral tiroidit’’, ‘’de Quervain tiroiditi’’ ve ‘’dev hücreli tirodit’’ isimleri de verilir. Virüsler
tarafından oluşturulan bir tiroid bezi iltihabıdır. Bu hastalık yazın
ve sonbaharda daha sık ortaya çıkar ve özellikle virüs enfeksiyonu
(grip, nezle, üst solunum yolu enfeksiyonu) geçiren bir kişide birkaç
hafta sonra ortaya çıkar.
Şikayetler:
Virüslerin
yaptığı tiroid bezi iltihabının en önemli özelliği boyun ön bölgesinde
şiddetli ağrı olmasıdır ve bu ağrı tek taraflı olarak kulak ve çeneye
yayılır. Ağrı ortaya çıkmadan bir kaç hafta önce kas ağrısı, ateş,
halsizlik, boğaz ağrısı ve yutkunmakta zorluk bulunabilir. Bazen
hastalık farenjit ve boyunda ağrı ile başlar ve ağrı ve hassasiyet
giderek artar. Ateş 37.5 ºC-38.3 ºC ve hatta 40 °C olur. Bazı
hastalarda halsizlik, yorgunluk, ateş ve eklem ağrıları olabilir. Ağrı
tiroid bezinin bir tarafından öbür tarafına kayabilir. Bazen ağrı
yayılmadan olduğu yerde kalır. Bazı hastalarda ağrı çene ve kulaklara
yayılır ve ağrı yutkunmakla, öksürmekle ve baş hareketiyle artar. Ağrı
bazı kişilerde gece daha fazla olur. % 50 hastada çarpıntı, kilo kaybı,
sinirlilik, ellerde nemlilik ve titreme olabilir. Tiroid bezinde
hassasiyet, sertlik, nodül gelişimi ve büyüme olabilir. İltihabın
olduğu bölge hassas ve serttir. Tiroid bezi o kadar ağrılıdır ki hasta
muayene edilmesini ve elle dokunulmasını istemez. Bu hastalık 6 hafta
veya bazen 2-5 ay sürebilir ve çoğunlukla kendiliğinden düzelir.
Hastalığın Gidişi veya Seyri:
Başlangıçta
iltihap nedeniyle tiroid bezinde hasar oluşur ve bezdeki tiroid
hormonları kan dolaşıma dökülür. Bezde ağrı ve hassasiyet vardır.
Tiroid sintigrafisinde tiroid bezi görülemez. Vücutta iltihap olduğunu
gösteren sedimantasyon tetkiki çok yüksek (saatte 50 veya 100 mm) çıkar
ve tiroid bezinin aşırı çalışması bulguları (çarpıntı, titreme,
halsizlik, sinirlilik) olabilir. Bu dönem 4-8 hafta sürebilir. Bu
dönemde kandaki T3, T4 hormonları yüksek, TSH düşüktür; yani tiroid
bezinin aşırı çalışması durumu vardır. Tiroglobulin tetkiki kanda
yüksektir. % 1-5 hastada ömür boyu sürecek tiroid yetmezliği
gelişebilir. Sedimantasyon 80-100 mm/saat’e kadar yükselir.
Sedimentasyon normal ise hastadaki ağrı tiroid bezi iltihabından
kaynaklanmıyor demektir. Ancak bazen hastalar sedimantasyonun düşmeye
başladığı dönemde doktora başvurabilir. Hastalık düzeldikçe
sedimantasyon azalır ve normalleşir. Kanda beyaz kan hücresi( Lökosit)
sayısı normaldir. Erken dönemde SGOT, SGPT, alkalen fosfataz, CRP ve
LDH gibi kan tetkikleri yüksek olabilir. Kanda ferritin düzeylerinde de
artma olabilir. Tiroid antikorları dediğimiz anti-TPO ve
anti-Tiroglobulin ölçümleri genellikle yükselmez. Tiroid ultrasonunda
bezde nodül alanları olabilir. Bunların gerçek nodül olup olmadığını
anlamak için hastalığın iyileşmesini beklemek gerekir. İltihabi dönemde
bu alanlarda devamlı değişiklik olduğundan hastalığın düzelmesini
beklemek en iyisidir.
Laboratuvar Bulguları:
Kansızlık olabilir.
Sedimantasyon yüksekliği (genellikle 50-100 mm/saat arasındadır) sık görülür.
TSH hormonunda düşüklük, T4 ve T3 düzeylerinde ve CRP tetkikinde de yükseklik (iltihabın şiddetine göre) vardır.
Tiroglobulin tetkikinde yükselme saptanır.
Ayrıca SGOT, SGPT, alkalen fosfataz ve ferritin tetkiklerinde erken dönemde yükseklik olabilir.
Anti-TPO ve antitiroglobulin antikorlar kanda yükselmez.
Tiroid sintigrafisinde bez görülmez veya silik görülür.
Tiroid ultrasonunda iltihabi belirtiler ve bezde nodülleşen alanlar olabilir.
Tedavi:
Ağrılı dönemde
Aspirin veya diğer ağrı kesici ilaçlar ağrıyı düzeltir. Bazı kişilerde
ağrı gece daha fazla olur. Bu nedenle yatmadan önce ağrı kesici
alınabilir. Kalsiyum, magnesium ilave verilebilir. Ağrısı, ağrı kesici
ilaçlarla geçmeyen hastalarda kortizon ilacı verilir. Kortizon ile ağrı
bazen ilaç alındıktan bir kaç saat sonra veya 24 saat içinde hızla
geçer ve hasta rahatlar. Eğer ağrı kortizon tedavisiyle geçmiyorsa
başka hastalık düşünmek gerekir. Kortizon tedavisiyle düzelen
hastaların bazılarında kortizon ilacı azaltılırken ağrı tekrar
başlayabilir. Bu tür hastalarda kortizon tedavisine bir süre daha devam
edilir. Bunlarda şiddetli iltihap var demektir. Tiroid bezi iltihabı
geçiren hastalarda boyunda rahatsızlık hissi bazı kişilerde aylarca
devam edebilir. Bazen kortizon ilacı vereceğiz denilince bazı hastalar
nedensiz yere korkmaktadır. Kortizon ilacının midenizde ülser veya
gastrit yoksa hiçbir zararı olmaz ve boşu boşuna ağrı çekmemiş
olursunuz.
Hastaların
çoğunda tiroid bezindeki iltihap kendiliğinden düzelir ve hormonlar
normal seviyeye gelir. Ancak hastaların % 10’nunda devamlı olan yani
kalıcı tiroid bezi yetmezliği (hipotiroidi) gelişir. Özellikle iyotlu
tuz kullanan veya iyot alan hastalarda hipotiroidi daha sık görülür.
Tiroid bezi iltihabı geçiren bu hastaların % 2’sinde ileride tekrar
iltihap olabilir.
Prof. Dr. Metin Özata
Endokrinoloji ve Tiroid Uzmanı
|
TIROIDIT
