|
TSH YÜKSEKLİĞİ
TSH YÜKSEKLİĞİ
TSH hormonu hipofiz bezinden salgılanır. Bu hormon tiroid bezinden T3
ve T4 hormonlarının yapılmasını sağlar. Bazen yapılan tetkiklerde TSH
yüksek olabilir (>3 olması). Bu durumda Tiroid bezi az çalışmaya
başlamış demektir.
Tiroid yetmezliği bazen başlangıçta kendini sadece TSH hormonu
yüksekliği (T3 ve T4 normaldir) ile gösterir. Henüz T4 ve T3 hormonları
kanda düşmemiştir. Serbest T4 ve serbest T3 düzeyleri normal iken serum
TSH düzeylerinin hafif yüksek olduğu (5-20 IU/L arası) bu duruma hafif
derecede tiroid yetmezliği adı verilir. Bu durumun tıp dilindeki adı
ise subklinik hipotiroididir.
Belirli bir süre sonra bu hastalarda T4 ve T3 hormonları düşmeye ve TSH
daha da yükselmeye başlar ve o zaman tam tiroid yetmezliği gelişmiş
olur.
Hafif tiroid yetmezliği toplumda tam tiroid yetmezliğinden daha çok
görülür. Özellikle kadınlarda ve yaşlı kişilerde sıktır. A.B.D’ de
toplumun % 0.3’ünde tam tiroid yetmezliği saptanmışken % 4.3’ünde hafif
tiroid yetmezliği bulunmuştur. Diğer bir deyimle toplumda her 20
kişiden birisinde hafif tiroid yetmezliği vardır.
Hafif tiroid yetmezliği kadınlarda yaş arttıkça daha çok görülmektedir.
50 yaşındaki kadınların % 8’inde , 70 yaşında ise % 12’ sinde hafif
derecede tiroid yetmezliği vardır.
Bu hastalarda tam tiroid bezi yetmezliğine geçiş TSH yüksekliğinin
derecesine bağlı olarak hızlanır. TSH ne kadar yüksekse o kadar hızlı
tam tiroid yetmezliğine geçiş olmaktadır. TSH düzeyi 6-12 U/L arasında
olan hastaların % 42.8’inde (yaklaşık yarısında) 10 yıl içinde tam
tiroid yetmezliği gelişirken, TSH düzeyi 12 U/L ‘den fazla olan
kişilerin % 77’sinde (çoğunda) 10 yıl içinde tam tiroid yetmezliğine
ilerleme olmaktadır.
TSH’ sı yüksek olan hafif tiroid yetmezlikli kişilerde eğer kanlarında
anti-TPO antikoru yüksek ise tiroid bezindeki yetmezlik daha hızlı
olmaktadır. Hafif tiroid yetmezlikli hastaların % 5’inde her yıl tam
tiroid yetmezliği gelişmektedir.
Hafif tiroid yetmezliği olan hastalarda çoğu zaman herhangi bir şikayet
olmaz. Bazı kişilerdeyorgunluk, kilo alma, cilt kuruluğu, enerji azlığı
ve üşüme gibi şikayetler olabilir. Bununla birlikte TSH hormonu yüksek
olan kişilerde kan yağlarında (kolesterol gibi) yükseklik olabilir ve
bu durum koroner kalp hastalığı oluşmasına zemin hazırlayabilir. Bu
kişilerin Levotiroksin ilacıyla tedavi edilmesi gerekir.
Hafif derecede tiroid yetmezliği Hashimoto hastalarında, radyoaktif
iyot tedavisi görenlerde, tiroid ameliyatı geçiren hastalarda ve
Cordarone isimli kalp ilacı kullananlarda ortaya çıkabilir. Bazen tam
tiroid bezi yetmezlikli hastalar ilaçla (Levotiroksin) tedavi olurken
ilacın dozunun az gelmesi sonucu sadece TSH yüksekliği oluşabilir.
Sigara içen kişilerde de hafif derecede tiroid yetmezliği
gelişebilmektedir.
Hafif tiroid bezi yetmezliğinde tedavi hastanın TSH düzeyine ve
birlikte anti-TPO antikor yüksekliği olup olmamasına göre ayarlanır.
TİROİD BEZİ YETMEZLİĞİNDE OLUŞAN ŞİKAYET VE BELİRTİLER
Tiroid bezi yetmezliğine ait şikayetler hastalığın şiddetine göre
değişir. Bazen hiçbir şikayet yok iken bazı hastalarda çok şiddetli
belirti ve şikayetler ortaya çıkar. Bazı belirtiler özellikle yaşlı
kişilerde yaşlılığa bağlanır ve hastalık akla gelmez ise atlanır.
Tiroid bezi az çalışan ve tiroid hormonları kanda azalan bir kişide şu
belirtiler olabilir:
- Kolay yorulma, yorgunluk, bitkinlik, enerji azlığı (yaygın)
- Hatırlamada zorluk, unutkanlık, yavaş düşünme, konsantre olamama
- Hareketlerde yavaşlık
- Sabahleyin uyanmada zorluk, daha çok uyku isteği, gün içinde uyuklama
- Üşüme veya kendini soğuk hissetme
- Terlemenin azalması
- Kuru, soğuk, kalın ve kaşınan bir deri
- Sarı veya portakal renginde bir deri
- Kuru, kaba ve kolay kırılan tırnaklar
- Saç dökülmesi, saçlarda azalma, kaşlarda dökülme
- İştah kaybı
- Kilo alma ve kiloyu verememe
- Horlama başlaması
- Kas krampları ve eklemlerde ağrı oluşması
- Kaslarda iğne batması hissi veya karıncalanma
- Kabızlık olmaya başlaması
- Göz etrafının ve göz altının şişmesi
- El, ayak ve eklemlerde şişlik
- Karpal tünel sendromu denilen el bileğinde sinir sıkışması ve ağrı
- Adet kanamalarının daha fazla miktarda olması, adetlerde kramp olması ve adet öncesi dönemin kötü geçmesi
- Bazı kadınlarda adet sıklığının azalması veya adetlerin kesilmesi
- Depresyon gelişmesi ve hiçbir şeyle ilgilenmeme
- Sesin kalınlaşması ve ses kısıklığı
- İşitmede azalma oluşması
- Guatr oluşması (Hashimoto hastalarında olur)
- Tiroid bezinin küçülmesi (tiroid bezi iltihaplarına veya Hashimotonun son evresine bağlı olarak)
- Kalp hızının ve nabız sayısının azalması
- Kan kolesterol düzeyinde artma
- Gebe kalamama (kısırlık)
- Libido (Cinsel istek) azlığı ve empotans
- Reflekslerin yavaş olması
- Kekemelik
Yukarıda
sıralanan şikayet ve belirtilerin hepsi tiroid yetmezliği olan bütün
hastalarda olmadığı gibi bu şikayetlerin olması da o kişide mutlaka
tiroid bezi yetmezliği olduğu anlamına gelmez. Bu şikayetlerin çoğu
tiroid bezi yetmezliği olmayan kişilerde de olabilir. Bu nedenle de
farkına varılmayabilir. Tiroid bezi yetmezliği olan birçok kişi
kendisinde bu hastalığın olduğunu bilmeden şikayetlerine çare bulmak
amacıyla Endokrinoloji uzmanı yerine başka doktorlara gider. Adet
bozukluğu nedeniyle kadın-doğum uzmanına, depresyon nedeniyle psikolog
veya psikiyatri doktoruna, kansızlık nedeniyle hematoloji uzmanına ve
kas ağrıları nedeniyle fizik tedavi uzmanına giden çok hasta vardır. Bu
uzmanlar tiroid bezi hastalığından şüphelenirlerse hipotiroidi
hastalığı teşhis edilir, aksi durumda ise sadece şikayete yönelik
tedavi yapılır ve hastalık düzelmez. Bazı hastalarda tiroid bezi
yetmezliği yavaş olarak geliştiğinden farkına varılması zaman alabilir.
KAYNAKLAR:
|
