TUP BEBEK VE TIROID
|
TÜP BEBEK VE TIROID
TÜP BEBEK VE TİROİD
Tüp bebek yaptıracak bayanların tüp bebek işlemleri
öncesi mutlaka tiroid hormonlarına baktırmaları gerekir. Tiroid
hormonlarında bozukluk tüp bebek işleminin başarısını etkiler.
özellikle hashimoto hastalığı, tiroid yetmezliği, iyod eksikliği gibi
nedenlerin araştırılması gerekir. Yapılacak tetkikler TSH, Serbest T3,
Serbest T4, anti-TPO, anti-Tiroglobulin, ve idrarda iyod ölçtürmektir.
Bu tetkiklerde anormallik varsa mutlaka bir ENDOKRİN UZMANINA
başvurunuz.
TSH, T3 T4 NEDİR?
Tiroid bezinden iki türlü tiroid hormonu salgılanır.
Bunlardan daha fazla salgılananı T4 (%80 oranında salgılanır), daha az
salgılananı (%20’si) ise T3 hormonudur. Hücrelere giren ve etkili olan
hormon T3 hormonudur; T4 hormonu hücreye girmez. Bu nedenle T4 hormonu
vücudumuzda özellikle karaciğerde ve diğer organlarımızda deiyodinaz enzimleri
ile T3 hormonuna dönüşmektedir. Bu dönüşümün bozulması durumunda T3
yeterince oluşamaz ve tiroid hormonları etkisini gösteremez.
Kandaki T4 ve T3 hormonları bazı proteinlere bağlanarak dolaşırlar. Bu proteinlere bağlanan tiroid hormonlarına total T4 ve total T3 adı verilir. Kanda bulunan tiroid hormonlarının çok azı kanda hiçbir proteine bağlanmadan serbest olarak bulunur ki, bunlara serbest T3 ve serbest T4
hormonları denir. Serbest T3 ve serbest T4 hormonları total T3 ve total
T4 hormonlarıyla bir denge halinde bulunduğundan tiroid bezinin çalışma
durumunu (az, çok veya normal çalışmasını) en iyi yansıtan testler
serbest tiroid hormonlarıdır. Kan dolaşımından hücrelere total
hormonlar değil serbest hormonlar girmektedir. Bu nedenle total T4 ve
T3 tetkikleri yerine serbest T4 ve serbest T3 hormonlarını ölçtürmek
daha iyidir.
Tiroid bezinin çalışması beynimizin tabanında bulunan hipofiz bezi
tarafından kontrol edilir. Hipofiz bezi, TSH adı verilen bir hormon
salgılar ve bu hormon kan yoluyla tiroid bezine gelerek ondan tiroid
hormonu yapmasını ister TSH hormonu tiroid bezinin iyot tutmasını
sağladığı gibi tiroid hormonlarının yapılmasını da sağlar.
T4 ve T3 hormonlarının normal sınırın altında
veya üstünde olması tiroid bezinin iyi çalışmadığını gösterir. T4 ve T3
hormonları düşük ise beziniz az çalışıyor, buna karşılık T4 ve T3
hormonları yüksek ise beziniz çok çalışıyor demektir. T3 ve T4 ölçümü
yaptırırken serbest T3 ve serbest T4 hormonlarını ölçtürmek en
iyisidir. Total T4 ve Total T3 artık pek kullanılmamaktadır. Gebelerde,
doğum kontrol hapı kullananlarda ve östrojen ilacı alanlarda mutlaka
serbest T3 ve serbest T4 hormon ölçümleri yapılmalıdır.
Tiroid bezinin az veya çok çalıştığını gösteren diğer bir tetkik TSH hormon
ölçümüdür. TSH ölçümünün normalden düşük olması tiroid bezinin aşırı
çalıştığını gösterir. Kan TSH düzeyinin normalden yüksek bulunması ise
tiroid bezinin az çalıştığını gösterir.
ANTI-TPO ve ANTI-TIROGLOBULIN NEDİR?
Tiroid bezi hastalıklarını teşhiste ayrıca tiroid antikorları denen anti-TPO (diğer adı anti-mikrozomal antikor) ve anti-tiroglobulin
antikorları da ölçülür. Bu antikorların yüksek olması tiroid
hastalığının otoimmün hastalık denilen bağışıklık sistemi bozukluğuna
bağlı olarak ortaya çıktığını gösterir. Otoimmün hastalık vücudun kendi
dokusunu (burada tiroid bezini) yabancı bir doku olarak algılayıp onu
yok etmeye çalışmasıdır. Bu nedenle bağışıklık sistemimiz tiroid bezini
yok etmek amacıyla anti-TPO ve anti-tiroglobulin antikorları üretir. Bu
antikorlar tiroid bezine yapışarak hücreleri tahrip eder. Vücudun neden
böyle davrandığı henüz bilinmemektedir.
Anti-TPO ve anti-Tiroglobulin antikorları en çok Hashimoto hastalığı
denen bir hastalıkta yükselir. Hashimoto hastalığı tiroid bezi
yetmezliği yapan bir hastalıktır. Toplumda bu antikorlar %10 kişide
tiroid hastalığı olmadan yüksek olarak bulunabilir.
KISIRLIK, TÜP BEBEK VE TİROİD
Tüp bebek yaptırmak isteyen kadınların anti-TPO
antikorları yüksekse başarısızlık artmaktadır. Bu hastalarda aspirin
veya düşük doz heparin uygulamasının faydalı olduğunu bildiren
çalışmalar yayınlanmıştır.
Tiroid bezinin az çalışması veya fazla çalışması kadınlarda adet düzensizliği yapmakta ve gebe kalmayı önlemektedir.
Gebe kalamamak veya kısırlık sorunu kadınlarda
genellikle endometriozis denen rahim içini örten tabakanın hastalığı (%
11), rahim tüplerindeki hastalık (% 30) ve yumurtalıkların iyi
çalışmaması (% 59) nedeniyle oluşur.
Gebe kalamayan kadınların % 18’inde anti-TPO
antikoru kanlarında yüksek olarak bulunur. Buna karşılık endometriozis
isimli rahim hastalığı olan kadınlarda ise anti-TPO antikoru %
50’sinde, yani her 2 hastadan birinde yüksek olarak saptanır. Bu
antikor yüksekliğinin gebe kalmayı nasıl önlediği tam olarak
bilinmemektedir. Bilinen bir mekanizma bu antikorların tiroid bezinin
az çalışmasına neden olduğu ve bu nedenle yumurtlamayı bozduğu
şeklindedir.
Anti-TPO antikoru yüksek olan kadınlarda ve tiroid
bezi az çalışanlarda tüp bebek başarı oranı düşüktür. Bu nedenle bu
kadınların tüp bebek işlemi öncesi tedavi edilmeleri gerekir.
Tiroid bezinin az çalışması, adet sıklığını
azalmakta ve adetlerde oluşan kanama miktarını artırmaktadır. Çok fazla
oluşan adet kanamaları bu hastalıkta oluşan kan pıhtılaşmasındaki
azalmaya veya kanın fazla sulanmasına bağlıdır. Hipotiroidisi olan
kadınların % 23.4’ünde ise adet düzensizliği vardır.
Tiroid bezi az çalışan kadınlarda cinsel istekte
azalma olduğu gibi yumurtlama da bozulur ve gebe kalma şansı azalır.
Hafif tiroid bezi yetmezliği olanlar (sadece TSH hormonu yüksek, fakat
T3 ve T4 hormonu normal olanlar) gebe kalsalar bile düşük sıklığı
fazladır.
Yukarıda belirtilen nedenlerle tüp bebek için
başvuracak bayanlar veya kısırlık problemi olan kadınlar mutlaka TSH,
T4 ve anti-TPO antikor ölçümlerini yaptırmalıdırlar. Annenin tiroid
hormonlarının normal olması özellikle gebeliğin ilk 3 ayında bebeğin
beyin gelişimi için çok önemlidir. Bebeğin beyin gelişimi bu ilk 3 ayda
anneden göbek kordonu yoluyla gelen tiroid hormonlarına bağlıdır.
Annede tiroid hormonları az ise bebeğin beyin gelişimi iyi
olmamaktadır. 12nci haftadan sonra bebek kendi tiroid hormonlarını
yapmaya başladığından ilk 3 ay büyük önem taşımaktadır.
Annede gebelik başlangıcında mevcut olan tiroid bezi
yetmezliği (tiroid hormonlarının az olması) bebeğin zeka seviyesinin
(IQ) düşük olmasına neden olmaktadır. Yapılan bilimsel çalışmalar
tiroid hormonları düşük bir anneden doğan çocuklarda zeka (IQ)
seviyesinin %85’in altında olduğunu göstermiştir. Bu çocukların okul
başarıları ve arkadaşlarıyla olan ilişkileri de düşüktür. Bu nedenle
hamile kaldığını öğrenen tüm anne adayları vakit geçirmeden tiroid
hormon tetkiklerini yaptırmalıdırlar.
Her 100 gebenin 2 veya 3’ünde teşhis edilmemiş
tiroid yetmezliği vardır. Bu yetmezlik özellikle kanlarında anti-TPO
antikoru yüksek olan gebelerde daha da fazla olup % 15 oranında
görülür. Bu nedenle gebe kalmadan önce kanınızda anti-TPO antikoru
yüksek ise gebelikte tiroid hormon yetmezliğine girme ihtimaliniz
artıyor demektir.
Gebelik döneminde iyot eksikliği olan kadınlarda da
tiroid hormonlarında azalma oluşmaktadır. Bu nedenle gebelik süresince
iyotlu tuz yemek çok önemlidir.
Önceden tiroid yetmezliğiniz varsa kullandığınız
Levotiroksin ilacının dozunu hamile kaldığınızı öğrenince ayarlamak
için Endokrinoloji uzmanı bir doktora giderek tetkiklerinizi yaptırın
ve onun takibine girin.
Tiroid yetmezliği olan gebelerde düşük riskinin
arttığını da unutmayın. Tiroid bezi az çalışan kadınlarda düşük
sayısının gebeliğin 4 ile 6. ayları arasındaki dönemde dört kat daha
fazla olduğu saptanmıştır.
Tiroid yetmezliği saptanan gebelerde tedavi çok kolaydır. Kullanacağınız Levotiroksin ilacı hormonlarınızı hemen düzeltir.
Bebeğin zeka gelişimini etkileyen önemli diğer bir
durum annenin yeteri kadar iyot alıp almamasıdır. Gebelik ve emzirme
dönemindeki iyot yetmezliği bebeklerde zeka geriliği yapmaktadır. Gebe
ve emziren kadınlar iyot ihtiyacını iyotlu tuz yiyerek veya iyot içeren
multivitaminler alarak karşılayabilirler. Bir gebenin günde 200
mikrogram iyot alması gerekir. Bu miktardaki iyot multivitamin
ilaçlarda bulunan iyot ile sağlanabilir. Emziren kadınlarda ise günde
290 mikrogram iyot alınması gerekir.
KAYNAKLAR
| |
|
|
I | |
| |
|
|
