hamile kalan bayanların gebeliğin ilk
ayı içinde TSH serbest T3 ve serbest T4 hormonu ölçtürmeleri gerekir.
Eger TSH yüksek ise tiroid yetmezliği vardır. Tiroid yetmezliği ise
düşük, bebekte IQ de düşüklük nedeni olabilir.
TSH ölçümü yüksek olan gebelerin bir Endokrin Uzmanına başvurmaları ve
on göre ilaç tedavisi almaları gerekir.
Bu hastaların hamilelik süresince her ay TSH ölçtürmeleri gerekir.
TSH değeri 3'ün altında olacak şekilde ilaç tedavisi yapılır.
TSH değeri yüksek olan kadınların çoğunda Hashimoto hastalığı olabilir.
Bu amaçla anti-TPO ve anti-tiroglobulin antikorlarını da ölçmek ve
tiroid ultrasonu yapmak da gerekir.
Önceden tiroid yetmezliği yani Hipotiroidisi olan kadınların hamile
kalmadan önce TSH düzeyi normal sınırlarda olacak şekilde yani TSH 1-2
arası olacak şekilde ilaç ayarlanması gerekir. Bu kadınlar hamile
kalınca her ay tiroid hormon ölçümü yapılmalıdır.
Hamile bayanların tiroid hastalığı olsun veya olmasın İYOTLU TUZ yemesi
gerekir. Bebeğin iyot ihtiyacı olduğu için iyotlu tuz yenmesi gerekir.
GEBELİK VE TİROİD
Tiroid hastalıkları kadınlarda adet düzenini ve yumurtlamayı bozarak
gebe kalmayı önleyebilmektedir.
Çocuk istediği halde gebe kalamayan kadınlarda yapılacak
tetkikler TSH, serbest T3, serbest T4 ve anti-TPO antikor düzeyleridir.
TSH düzeyi 1.5’dan yüksek olan bu tür kadınlarda tiroid hormon ilacıyla
yapılan tedaviler faydalı olmaktadır. Anti-TPO antikoru yüksek olan
ancak gebe kalamayan kadınlarda da tiroid hormon ilacı verilebilir.
Selenyum desteği de bu kadınlar için faydalı olabilmektedir.
Tiroid hormonları fazla çalışan kadınlarda ise ayrı bir
tedavi planı uygulanır.
Gebe kalamayan kadınlarda iyot yetmezliği olup olmadığının
da araştırılması gerekir. İyot yetmezliği yumurtlamayı bozabilmektedir.
Tüp bebek yaptırmak isteyen kadınların anti-TPO
antikorları yüksekse başarısızlık artmaktadır. Bu hastalarda aspirin
veya düşük doz heparin uygulamasının faydalı olduğunu bildiren
çalışmalar yayınlanmıştır.
Tiroid bezinin az çalışması veya fazla çalışması kadınlarda adet
düzensizliği yapmakta ve gebe kalmayı önlemektedir.
Gebe kalamamak veya kısırlık sorunu kadınlarda
genellikle endometriozis denen rahim içini örten tabakanın hastalığı
(% 11), rahim tüplerindeki hastalık (% 30) ve yumurtalıkların iyi
çalışmaması (% 59) nedeniyle oluşur.
Gebe kalamayan kadınların % 18’inde anti-TPO antikoru
kanlarında yüksek olarak bulunur. Buna karşılık endometriozis isimli
rahim hastalığı olan kadınlarda ise anti-TPO antikoru % 50’sinde,
yani her 2 hastadan birinde yüksek olarak saptanır. Bu antikor
yüksekliğinin gebe kalmayı nasıl önlediği tam olarak bilinmemektedir.
Bilinen bir mekanizma bu antikorların tiroid bezinin az çalışmasına
neden olduğu ve bu nedenle yumurtlamayı bozduğu şeklindedir.
Anti-TPO antikoru yüksek olan kadınlarda ve tiroid bezi az
çalışanlarda tüp bebek başarı oranı düşüktür. Bu nedenle bu kadınların
tüp bebek işlemi öncesi tedavi edilmeleri gerekir.
Tiroid bezinin az çalışması, adet sıklığını azalmakta ve adetlerde
oluşan kanama miktarını artırmaktadır. Çok fazla oluşan adet kanamaları
bu hastalıkta oluşan kan pıhtılaşmasındaki azalmaya veya kanın fazla
sulanmasına bağlıdır. Hipotiroidisi olan kadınların % 23.4’ünde ise adet
düzensizliği vardır.
Tiroid bezi az çalışan kadınlarda cinsel istekte azalma olduğu gibi
yumurtlama da bozulur ve gebe kalma şansı azalır. Hafif tiroid bezi
yetmezliği olanlar (sadece TSH hormonu yüksek, fakat T3 ve T4 hormonu
normal olanlar) gebe kalsalar bile düşük sıklığı fazladır.
Yukarıda belirtilen nedenlerle tüp bebek için başvuracak bayanlar veya
kısırlık problemi olan kadınlar mutlaka TSH, T4 ve anti-TPO antikor
ölçümlerini yaptırmalıdırlar. Annenin tiroid hormonlarının normal olması
özellikle gebeliğin ilk 3 ayında bebeğin beyin gelişimi için çok
önemlidir. Bebeğin beyin gelişimi bu ilk 3 ayda anneden göbek kordonu
yoluyla gelen tiroid hormonlarına bağlıdır. Annede tiroid hormonları az
ise bebeğin beyin gelişimi iyi olmamaktadır. 12nci haftadan sonra bebek
kendi tiroid hormonlarını yapmaya başladığından ilk 3 ay büyük önem
taşımaktadır.
Annede gebelik başlangıcında mevcut olan tiroid bezi yetmezliği
(tiroid hormonlarının az olması) bebeğin zeka seviyesinin (IQ) düşük
olmasına neden olmaktadır. Yapılan bilimsel çalışmalar tiroid
hormonları düşük bir anneden doğan çocuklarda zeka (IQ) seviyesinin
%85’in altında olduğunu göstermiştir. Bu çocukların okul başarıları ve
arkadaşlarıyla olan ilişkileri de düşüktür. Bu nedenle hamile
kaldığını öğrenen tüm anne adayları vakit geçirmeden tiroid hormon
tetkiklerini yaptırmalıdırlar.
Her 100 gebenin 2 veya 3’ünde teşhis edilmemiş tiroid yetmezliği
vardır. Bu yetmezlik özellikle kanlarında anti-TPO antikoru yüksek olan
gebelerde daha da fazla olup % 15 oranında görülür. Bu nedenle gebe
kalmadan önce kanınızda anti-TPO antikoru yüksek ise gebelikte tiroid
hormon yetmezliğine girme ihtimaliniz artıyor demektir.
Gebelik döneminde iyot eksikliği olan kadınlarda da tiroid
hormonlarında azalma oluşmaktadır. Bu nedenle gebelik süresince iyotlu
tuz yemek çok önemlidir.
Önceden tiroid yetmezliğiniz varsa kullandığınız Levotiroksin
ilacının dozunu hamile kaldığınızı öğrenince ayarlamak için
Endokrinoloji uzmanı bir doktora giderek tetkiklerinizi yaptırın ve onun
takibine girin.
Tiroid yetmezliği olan gebelerde düşük riskinin arttığını da
unutmayın. Tiroid bezi az çalışan kadınlarda düşük sayısının gebeliğin
4 ile 6. ayları arasındaki dönemde dört kat daha fazla olduğu
saptanmıştır.
Tiroid yetmezliği saptanan gebelerde tedavi çok kolaydır.
Kullanacağınız Levotiroksin ilacı hormonlarınızı hemen düzeltir.
Bebeğin zeka gelişimini etkileyen önemli diğer bir durum annenin
yeteri kadar iyot alıp almamasıdır. Gebelik ve emzirme dönemindeki iyot
yetmezliği bebeklerde zeka geriliği yapmaktadır. Gebe ve emziren
kadınlar iyot ihtiyacını iyotlu tuz yiyerek veya iyot içeren
multivitaminler alarak karşılayabilirler. Bir gebenin günde 200
mikrogram iyot alması gerekir. Bu miktardaki iyot multivitamin
ilaçlarda bulunan iyot ile sağlanabilir. Emziren kadınlarda ise günde
290 mikrogram iyot alınması gerekir.